Luister, als je denkt dat hypnose alleen maar draait om de woorden die je zegt, dan heb je het mis. Helemaal mis. Woorden zijn slechts het topje van de ijsberg. Daaronder ligt een gigantische massa aan informatie die we ‘lichaamstaal’ noemen. En als hypnotherapeut is die non-verbale communicatie niet zomaar een extraatje; het is je belangrijkste gereedschap.
In deze blog duiken we diep in de wetenschap achter de bewegingen, de blikken en de houding van zowel de therapeut als de cliënt. We kijken naar wat de onderzoekers zeggen en hoe jij dit direct kunt toepassen om diepe transformaties te faciliteren. Want laten we eerlijk zijn: je wilt resultaat, toch?
De onzichtbare dans: Waarom lichaamstaal allesbepalend is
Hypnose is een dans. Een dans tussen jouw onderbewustzijn en dat van de cliënt. Onderzoek toont aan dat non-verbaal gedrag de basis legt voor de therapeutische relatie. Als die klik er niet is, die we in ons vak 'rapport' noemen, dan kun je praten tot je een ons weegt, maar er gaat niets veranderen.
Een essentieel onderdeel hiervan is sociale bekrachtiging. Uit onderzoek blijkt dat non-verbale signalen zoals een knikje of oogcontact de cliënt het gevoel geven dat hij gehoord wordt. Dit is cruciaal voor het opbouwen van vertrouwen. Zonder vertrouwen is er geen veiligheid, en zonder veiligheid gaat die kritische factor van het bewustzijn echt niet opzij[1].
Wat jij als therapeut MOET doen (En wat je moet laten)
Veel therapeuten zitten als een zoutzak. Of erger nog: als een robot. Ze lezen een script op en hopen dat het werkt. Maar je lichaam praat harder dan je stem. Daarom een aantal Go's en No-Go's als het gat om wat je met je lichaam kunt doen.
De "Go’s":
- Spiegelen (Pacing): Dit is de basis. Als je cliënt achterover leunt, leun jij ook iets naar achteren. Niet als een na-aap-wedstrijd, maar subtiel. Het geeft het onderbewustzijn van de ander het signaal: "Ik ben zoals jij. Wij zijn veilig."
- Open Houding: Armen over elkaar? Gekruiste benen? Doe het niet. Een open houding nodigt uit tot openheid.
- Congruentie: Je woorden moeten matchen met je lichaam. Als je zegt dat iemand zich mag ontspannen, maar je zit zelf met gespannen schouders en een strak gezicht, dan gelooft dat onderbewustzijn je niet.
De "No-Go’s":
- Te veel staren: Oogcontact is goed, maar "death stare" hypnose is voor films. Te veel intens oogcontact kan agressief of intimiderend overkomen, waardoor de cliënt in de vecht-of-vlucht-modus schiet.
- Afgeleid gedrag: Op de klok kijken, met je pen spelen, even op je telefoon spieken... Doe het niet. Je verbreekt de energetische verbinding onmiddellijk.
- Invasie van de persoonlijke ruimte: Hypnose vereist nabijheid, maar respecteer de grenzen. Als de cliënt terugdeinst zodra je dichterbij komt om een anker te zetten, ben je te ver gegaan.
De cliënt lezen: De mimiek als schatkaart
Terwijl jij je eigen lichaam onder controle houdt, moet je een meester-observator worden van de ander. De cliënt vertelt je namelijk alles, zonder een woord te zeggen.
Wanneer iemand in trance gaat, verandert de fysiologie. De spieren in het gezicht ontspannen, de ademhaling vertraagt en de huidskleur kan zelfs licht veranderen. Maar er is meer. We moeten kijken naar de micro-expressies.
Onderzoek naar non-verbale communicatie in de gezondheidszorg benadrukt dat het herkennen van subtiele emotionele signalen essentieel is voor een positieve uitkomst. Als jij een suggestie geeft en je ziet een kleine rimpeling tussen de wenkbrauwen van de cliënt, dan weet je: "Ho stop, hier zit weerstand."[2]
Let op de volgende signalen bij je cliënt:
- Oogbewegingen: Snelle oogbewegingen achter gesloten oogleden (REM) duiden vaak op diepe verwerking of visualisatie.
- Slikreflex: Een plotselinge slikreflex kan duiden op een emotionele doorbraak of juist op spanning die wordt losgelaten.
- Ideomotorische signalen: Kleine onwillekeurige bewegingen in de vingers of handen. Dit is het onderbewustzijn dat direct met je communiceert.
De kracht van synchronie
Wist je dat succesvolle therapie vaak gepaard gaat met 'synchronie'? Dit betekent dat de hartslag en ademhaling van de therapeut en de cliënt op elkaar afgestemd raken. Het is een biologische bevestiging van rapport.
Als jij merkt dat je cliënt hoog en oppervlakkig ademt (stress), kun jij bewust je eigen ademhaling vertragen en verdiepen. Door de onzichtbare band van lichaamstaal zal de cliënt vaak onbewust jouw tempo overnemen. Je "leadt" ze naar ontspanning zonder dat je er een woord over hoeft te zeggen.
Volgens studies over de interactie tussen menselijk gedrag en sociale wetenschappen is dit type afstemming fundamenteel voor effectieve communicatie en beïnvloeding[3].
De valkuil van de 'Kille Expert'
Sommige therapeuten denken dat ze een soort klinische afstand moeten bewaren. Ze willen professioneel overkomen en houden hun eigen mimiek volledig neutraal. Fout.
Een "flat affect" (gebrek aan expressie) zorgt ervoor dat de cliënt zich niet verbonden voelt. Mensen spiegelen elkaar. Als jij kijkt als een standbeeld, wordt de cliënt ook rigide. Gebruik je gezicht! Lach als het gepast is, toon empathie in je blik. Je bent een mens die een ander mens helpt, geen machine.
Onderzoek wijst uit dat de non-verbale warmte van een behandelaar direct gecorreleerd is aan de tevredenheid van de patiënt en de effectiviteit van de behandeling[4].
De impact op de uitkomst
Laten we even heel duidelijk zijn: als je lichaamstaal niet klopt, faalt je therapie. Punt. Je kunt de beste inductie ter wereld hebben, maar als je cliënt non-verbaal oppikt dat je onzeker bent, gehaast bent of niet echt aanwezig bent, dan blokkeert het proces.
Zelfs in de medische wereld wordt erkend hoe belangrijk dit is. Er is onderzoek gedaan naar hoe de non-verbale communicatie van artsen de pijnbeleving en het herstel van patiënten beïnvloedt. In de hypnotherapie is dit effect nog vele malen sterker, omdat we direct met de verbeelding en de suggestibiliteit werken[5].
Daarom besteden we tijdens onze opleiding ook veel aandacht aan jouw staat van hypnotherapeut, zodat je de overtuiging krijgt dat het gaat gebeuren.
Jouw actieplan voor de volgende sessie
Wil je echt een stap maken als hypnotherapeut? Stop dan met alleen maar focussen op je teksten en begin met het trainen van je zintuiglijke scherpzinnigheid (sensory acuity).
- Film jezelf: Neem eens een sessie op (met toestemming uiteraard). Kijk niet naar wat je zegt, maar naar wat je doet. Zit je stil? Friemel je aan je kleding? Hoe reageert je gezicht op de cliënt?
- Kalibreer constant: Oefen jezelf in het zien van kleine veranderingen. De ademhaling die een millimeter verschuift, een spiertje in de kaak dat ontspant. Hoe sneller je dit ziet, hoe sneller je kunt bijsturen.
- Beheer je eigen staat: Jouw lichaamstaal is een resultaat van je interne staat. Als jij vol zelfvertrouwen en rust de kamer binnenstapt, straalt je lichaam dat uit. Gebruik zelfhypnose om in de juiste 'therapeut-staat' te komen voordat de cliënt binnenkomt.
Wat betekent dit voor de praktijk?
Lichaamstaal is de taal van het onderbewustzijn. Als hypnotherapeut ben je een vertaler. Je vertaalt de non-verbale signalen van de cliënt naar een begrijpelijk proces, en je gebruikt je eigen lichaam om een boodschap van veiligheid, autoriteit en genezing uit te zenden.
Word die meester-observator. Stop met praten tegen je cliënten en begin te communiceren met hun hele wezen. Want daar, in die stille uitwisseling van blikken, houdingen en ademhalingen, daar vindt de echte magie plaats.
Ga ermee aan de slag. Zie wat er gebeurt als je stopt met alleen luisteren met je oren en begint te kijken met je hele focus. Je resultaten zullen je verbazen.
Hypnose leren
En geloof me, als je eenmaal de kracht van deze non-verbale communicatie en het werken met het onderbewustzijn in de vingers hebt, gaat er een wereld voor je open.
Je ziet dingen die anderen missen en je kunt mensen helpen op een niveau waar anderen alleen maar van dromen.
Wil jij dit ook leren? Wil jij de meester worden over je eigen communicatie en die van anderen? Begin dan vandaag nog. Meld je aan voor de gratis masterclass om te ontdekken hoe dit allemaal werkt.
En als je voelt dat dit jouw pad is, schrijf je dan in voor onze evenementen of de opleiding bij het Hypnose Instituut Nederland.
Heb je nog twijfels of specifieke vragen over hoe de opleiding in jouw leven past? Plan dan gewoon een 1-op-1 gesprek met ons in.
We zitten voor je klaar om alles door te nemen, zodat jij de stap kunt zetten naar een leven vol impact. Waar wacht je nog op? De wereld heeft meer goede hypnotherapeuten nodig.
Bronnen:
