Ken je dat gevoel? Er ligt iets op je te wachten wat je moet oplossen, maar je schuift het steeds voor je uit. Misschien is het dat gesprek met je baas, die medische klacht waar je al weken mee loopt, of die relatieproblemen waar je maar niet aan wilt. Je denkt waarschijnlijk dat je het later wel aanpakt, als je er 'klaar voor bent'.

Alleen wordt dat later nooit echt later, toch?

Dit herken je vast wel. We doen het allemaal. Problemen vermijden voelt als de makkelijkste optie. Het geeft rust, tenminste voor even. Maar wat gebeurt er eigenlijk als je dit blijft doen?

Nu kun je denken: 'Ja Ed, ik weet wel dat ik dingen uitstel, maar zo erg is het ook weer niet.' Maar is dat echt zo? Want wat veel mensen niet weten, is dat dit vermijdingsgedrag letterlijk schadelijk is voor je gezondheid. Mensen met angststoornissen  (en dat zijn er wereldwijd honderden miljoenen [1]) hebben 72 procent meer kans op hart- en vaatziekten [1]. Deze aandoeningen zijn overigens de belangrijkste doodsoorzaak wereldwijd, goed voor bijna 18 miljoen sterfgevallen per jaar [1]. Een analyse van 46 studies toont aan dat angst gelinkt is aan 41 procent meer kans op overlijden door hart- en vaatziekten [1].

Waarom vertel ik je dit? Niet om je bang te maken, maar omdat vermijden dus echt geen neutrale keuze is. Je doet het niet alleen, je doet het ook met gevolgen.

De vraag is natuurlijk: waarom blijven we dan dingen vermijden als het zoveel problemen oplevert? En belangrijker nog: hoe kom je ervan af?

Dat laatste kan, en hypnose speelt daar een interessante rol in. Niet omdat het een wondermiddel is, maar omdat het je helpt om anders naar die patronen te kijken. Want je hebt geen vermijdingsgedrag, je doet het. En wat je doet, kun je ook anders doen.

Waarom doe je dit eigenlijk?

Je weet nu dat vermijden schadelijk is, maar waarom blijf je het dan doen? Dat is een goede vraag en eerlijk gezegd ook een lastige. Want als we zo slim zijn, waarom doen we dan dingen die slecht voor ons zijn?

Het antwoord ligt dieper dan je misschien denkt.

Angst doet rare dingen met je

Vermijdingsgedrag doe je bijna altijd vanuit angst. Dat klinkt logisch, maar het gaat verder dan je denkt. Jouw brein heeft namelijk een ingebouwd alarmsysteem dat constant op de uitkijk staat naar gevaar. Het probleem? Dat systeem weet niet het verschil tussen een tijger en een lastig gesprek met je chef.

Vermijding is eigenlijk een vorm van vluchten in ons oeroude fight-flight-freeze systeem [1]. Je brein denkt: 'Gevaar! Wegwezen!' En dat doet het, ook al gaat het om iets wat helemaal niet levensbedreigend is. Mensen vermijden bijvoorbeeld situaties waar ze bang zijn voor afwijzing of kritiek. Sommigen worden zelfs zo verlegen dat ze sociale situaties compleet gaan mijden.

Ook faalangst speelt een grote rol. Als je perfectionistisch bent (en laten we eerlijk zijn, wie is dat niet een beetje?) dan heb je vaak moeite om überhaupt te beginnen. Je denkt: 'Wat als het niet goed genoeg is?' En dus doe je maar helemaal niks.

Wat je ouders je leerden (zonder dat ze het wisten)

Hier wordt het interessant. Vermijdingsgedrag leer je vaak al heel jong. Kinderen die opgroeien met ouders die afstandelijk, kritisch of weinig betrokken zijn, ontwikkelen eerder het idee dat ze niet oké zijn zoals ze zijn. Ze leren dat de wereld een onveilige plek is.

Maar ook het tegenovergestelde kan problemen opleveren. Overbezorgde ouders kunnen onbewust vermijdingsgedrag aanmoedigen. Kijk maar naar kinderdagverblijven en scholen die steeds meer 'gevaarlijke' activiteiten zoals klimmen en stoeien verbieden. Kinderen leren niet meer vallen en opstaan, letterlijk en figuurlijk.

Een ouder die zelf angstig-vermijdend is, zal minder stimuleren om beangstigende situaties op te zoeken. Logisch, maar het kind leert niet omgaan met uitdagingen.

De verslaving aan opluchting

Hier zit het echte probleem. Vermijding geeft je tijdelijke opluchting. Het voelt goed om even niet met dat probleem bezig te hoeven zijn. Je zet je emoties op pauze [1] en dat geeft kortstondig een gevoel van controle.

Deze opluchting werkt als een beloning voor je brein [1]. Net zoals bij andere verslavingen denkt je brein: 'Dit voelde lekker, dit gaan we vaker doen.' Het probleem? Je lost niks op. Het is alsof je een pijnstiller neemt voor een gebroken been. De pijn is even weg, maar het been is nog steeds gebroken.

Sterker nog, de stress waar je voor wegloopt, wordt alleen maar groter. Dit creëert een vicieuze cirkel: hoe langer je vermijdt, hoe groter het probleem wordt, hoe moeilijker het wordt om het alsnog aan te pakken.

Het is zoals het is. Je doet vermijding omdat het kortetermijnoplossing geeft, maar op lange termijn maak je het jezelf alleen maar moeilijker. De vraag is: wat ga je daar nu aan doen?

Wat doe je jezelf aan als je blijft vermijden?

Nu weet je waarom je het doet. Maar wat gebeurt er eigenlijk als je het blijft doen? Want dat vermijden heeft gevolgen, en die zijn meestal een stuk groter dan je denkt.

Laten we eerlijk zijn: als je een probleem vermijdt, verdwijnt het niet. Het groeit. Het is alsof je een kleine sneeuwbal van een berg af laat rollen. Eerst lijkt het onschuldig, maar voor je het weet heb je een lawine.

Je lichaam houdt de rekening bij

Stel je voor dat je lichaam een boekhouder is die alles bijhoudt. Iedere keer dat je iets vermijdt, maakt die boekhouder een aantekening: "Probleem niet opgelost, stress toegevoegd." Die stress betekent meer cortisol, het stresshormoon dat door je lichaam giert.

Het gekke is: jij voelt je misschien even opgelucht omdat je dat gesprek weer hebt uitgesteld, maar je lichaam weet wel beter. Langdurige stress maakt je minder veerkrachtig. Het verstoort je natuurlijke herstelproces. Je dopaminesysteem raakt ontregeld, wat de kans op depressie en verslaving vergroot. En je amygdala, dat deel van je brein dat je waarschuwt voor gevaar, wordt hyperactief, waardoor je vaker angst ervaart.

Is dit wat je wilt? Waarschijnlijk niet.

Vermijden maakt je zieker, niet gezonder

Hier wordt het interessant. Je vermijdt gezondheidsproblemen omdat ze je angst maken, maar daardoor maak je jezelf juist zieker. Chronische stress door vermijden leidt tot:

• Overgewicht en diabetes
• Hart- en vaatziekten
• Een verzwakt immuunsysteem
• Slaapproblemen en depressie

Bovendien wordt je brein steeds waziger door die constante stress. Plannen maken? Lastig. Overzicht houden? Vergeet het. Je raakt overweldigd door informatie die je normaal prima zou kunnen verwerken.

Relaties lijden onder wat je niet doet

Kijk eens naar je relaties. Misschien herken je dit wel: je vermijdt dat moeilijke gesprek met je partner. Je houdt je mond om de vrede te bewaren. Je denkt dat je lief doet, maar eigenlijk doe je jullie relatie tekort.

Want wat gebeurt er? Je negeert je eigen behoeften om de ander tevreden te houden. Je relatie wordt oppervlakkiger, omdat je de ander nooit echt laat zien wie je bent. Je ontwikkelt een angstige of vermijdende hechtingsstijl, wat intimiteit blokkeert. Het resultaat? Eenzaamheid, zelfs als je mensen om je heen hebt.

Op het werk graaf je je eigen graf

Dat conflict met je collega? Die feedback die je moet geven? Die presentatie waar je tegenop ziet? Als je dit soort situaties blijft vermijden, ontwikkel je een patroon. Je gaat alles vermijden wat je aan dat ene conflict doet denken.

Het gevolg: je raakt sociaal geïsoleerd op het werk en je carrièrekansen verdwijnen. Je gaat twijfelen aan je eigen kunnen . Je slaapt slechter, hebt minder energie, ziet er moe uit - vaak de eerste reden voor ziekmeldingen.

Uiteindelijk leidt dit tot burnout, depressie en een totaal ondermijnd zelfvertrouwen. En die spanning? Die neem je mee naar huis, waar het nieuwe relatieproblemen veroorzaakt. Zie je de cirkel?

Het mooie is: jij doet dit allemaal. Dat betekent ook dat jij het kunt stoppen.

Hoe hypnose je kan helpen om te stoppen met wegrennen

Nu ben ik natuurlijk hypnotiseur, dus je kunt denken: 'Natuurlijk vindt Edwin dat hypnose de oplossing is.' Maar laat me eerlijk zijn: het is geen wondermiddel. Ik heb genoeg mensen gezien die dachten dat één sessie hypnose alles zou oplossen, en dat is meestal niet zo.

Waar hypnose wel goed in is, is het aanpakken van die automatische reacties in je hoofd. Je weet wel, die momenten waarop je brein zegt: 'Nee, dit doen we niet' voordat je er zelf überhaupt over hebt kunnen nadenken.

Wat gebeurt er eigenlijk tijdens hypnose?

Vergeet wat je op televisie ziet. Niemand gaat als een kip lopen omdat ik dat zeg. Hypnose is eigenlijk heel gewoon - het is die staat waarin je bent als je opgaat in een goede film of als je aan het dagdromen bent tijdens een lange rit. Je bent er nog steeds, maar anders.

Het interessante is dat zo'n 95 procent van wat je doet automatisch gebeurt. Je denkt er niet bij na dat je moet lopen als je van de bank naar de keuken gaat. Dat doen je benen gewoon. Vermijdingsgedrag werkt net zo - het gebeurt automatisch. En automatische dingen kun je veranderen als je weet hoe.

Waarom werkt het bij vermijden?

Toen ik nog in de bouw werkte, had ik een collega die niet tegen hoogtes kon. Logisch probleem als je op daken moet werken, zou je zeggen. Hij probeerde van alles - zichzelf dwingen, langzaam wennen, je kent het wel. Niks werkte.

Na een hypnosesessie kon hij gewoon het dak op. Niet omdat hypnose magisch is, maar omdat we die automatische paniekknop in zijn hoofd hebben aangepakt. In plaats van 'hoogte = gevaar' kreeg zijn brein een andere boodschap: 'hoogte = gewoon werk doen'.

Dagdromen en hypnose lijken op elkaar omdat je aandacht naar binnen gericht is. Het verschil is dat je tijdens hypnose bewust met die innerlijke programma's aan het werk gaat.

Het onderbewustzijn bereiken

Je brein houdt niet van verandering. Dat kost energie en energie heb je nodig om te overleven. Dus als je bewust probeert te veranderen - 'vanaf morgen ga ik niet meer vermijden!' - zegt je onderbewustzijn: 'Ho ho, we doen het zoals we het altijd doen.'

Hypnose gaat als het ware langs je bewuste weerstand heen. Je bent ontspannen, je kritische stem staat zachter en dan kunnen nieuwe ideeën binnenkomen. Niet omdat je geen controle hebt, maar omdat je minder weerstand hebt tegen verandering.

Echte voorbeelden van hoe het werkt

Ik had een cliënt die al jaren sociale situaties vermeed. Iedere uitnodiging was stress. We gingen tijdens hypnose terug naar waar dat begon - een vernederende ervaring op school waarbij iedereen lachte. Niet leuk, maar wel de kern van het probleem.

Door positieve suggesties en het herbeleven van die situatie vanuit een nieuwe kijk, verdween die automatische paniek. Na één sessie ging ze naar het verjaardagsfeest van haar zus. 'Ik snapte opeens niet meer waarom ik daar zo moeilijk over deed', zei ze later.

Dit klinkt misschien te mooi om waar te zijn, maar het gebeurt regelmatig. Een andere cliënt met vliegangst: 'Na één bezoek was de vliegangst verdwenen. Ik ging volledig rustig het vliegtuig in.'

Nu wil ik niet beweren dat dit altijd zo snel gaat. Soms duurt het langer, soms werkt het niet. Maar het punt is: als je begrijpt dat vermijden een automatisch patroon is in je brein, kun je dat patroon ook veranderen.

Want je hebt geen vermijdingsangst - je doet vermijdingsangst. En wat je doet, kun je ook anders leren doen.

Wat kun je dan wel doen?

Goed, nu je weet dat vermijden je geen goed doet, wat dan wel? Want het is één ding om te snappen dat je het doet, maar hoe stop je ermee?

Laat ik eerlijk zijn: je gaat het niet van de ene op de andere dag afleren. Vermijdingsgedrag is vaak al jaren ingeslepen, dus verwacht geen wonderen. Maar je kunt wel beginnen. En dat hoeft niet spectaculair.

Herken wanneer je het doet

Eerst moet je doorhebben dat je het überhaupt doet. Vermijdingsgedrag is namelijk vaak heel subtiel. Je merkt het niet eens.

Ga voor jezelf eens na: zeg jij vaak dat je 'te druk' bent voor bepaalde dingen? Buig je gesprekken om als ze een kant opgaan die je niet zint? Pak je je telefoon als je je ongemakkelijk voelt? Dat zijn allemaal manieren van vermijden.

Het kan ook simpelweg uitstelgedrag zijn. Die belasting die je al weken moet doen. Die tandarts waar je al maanden naartoe moet. Dat gesprek met je partner waar je maar niet aan begint.

Begin klein

Hier komt het: je hoeft niet meteen de Mount Everest te beklimmen. Kies één ding wat je al een tijdje uitstelt en doe het gewoon. Nu niet, maar vandaag.

Een simpele truc is de vijfminutenregel. Zet een wekker op vijf minuten en begin. Vaak is beginnen het moeilijkste, en als je eenmaal bezig bent, ga je vanzelf door.

Ik had ooit een cliënte die al maanden een lastig gesprek met haar zus uitstelde. Ze was bang voor ruzie, voor emoties, voor van alles. 'Bel haar nu op', zei ik tijdens de sessie. 'Niet morgen, niet volgende week. Nu.' Ze deed het en het gesprek was in vijf minuten geregeld. Al die maanden zorgen voor niets.

Hypnose kan helpen

Hypnose is geen toverformule, maar het kan wel een flinke steun zijn. Waarom? Omdat al je vermijdingspatronen in je onderbewustzijn zitten. Je doet het automatisch, zonder erbij na te denken.

Hypnose helpt om die automatische patronen te doorbreken. Het is alsof je je brein opnieuw kunt programmeren. Onderzoek laat zien dat hypnose effectief is bij verschillende klachten waarbij vermijding een rol speelt, zoals prikkelbaredarmsyndroom en chronische pijn.

Maar haal je geen rare dingen in je hoofd. Je wordt niet gehypnotiseerd tegen je wil en je doet geen gekke dingen. Je bent gewoon diep ontspannen en je onderbewustzijn staat open voor nieuwe ideeën.

Wanneer professionele hulp zoeken

Soms kun je het niet alleen. En dat is prima. Als vermijden je leven beheerst - als je daardoor niet meer normaal kunt functioneren op je werk, in je relaties, of met je gezondheid - zoek dan hulp.

Wacht niet te lang. Mensen lopen gemiddeld meer dan een half jaar rond met depressieve klachten voordat ze eindelijk hulp zoeken. Dat is zes maanden te lang.

Het mooie is: zodra je begint, merk je vaak dat het minder eng is dan je dacht. Dat geldt voor die lastige gesprekken, maar ook voor hulp zoeken. De eerste stap is altijd de moeilijkste.

Wat ga je nu doen?

Zo, nu weet je het. Vermijden werkt niet. Het voelt misschien goed op het moment zelf, maar je stapelt alleen maar meer problemen op jezelf. En die problemen? Die heb je niet, die doe je.

Kijk, ik kan je nog zo veel vertellen over waarom je dit doet, hoe het ontstaan is, en wat de gevolgen zijn. Maar uiteindelijk blijf je er alleen maar mee bezig als je er zelf niets aan doet. En daar gaat het om: doen.

Je kunt nu twee dingen kiezen. Je kunt dit artikel wegklikken en weer teruggaan naar dat wat je eigenlijk zou moeten oplossen. Dat mag ook, hoor. Het is jouw leven. Maar je weet nu wat er gebeurt als je dat blijft doen.

Of je pakt eigenaarschap. Je beseft dat jij het doet - dat vermijden, dat uitstellen, dat wegkijken - en daarom kun je ook iets anders doen. Dat is de kans die je altijd hebt. Op elk moment.

Hypnose kan daarbij helpen, zeker. Niet omdat het magisch is, maar omdat het je helpt om anders naar die patronen te kijken die je al zo lang doet. Het geeft je inzicht in waarom je doet wat je doet, en belangrijker nog: het laat je ervaren dat je ook anders kunt doen.

Begin klein. Pak vandaag één ding aan wat je al te lang voor je uitschuift. Dat hoeft geen groot iets te zijn. Vijf minuten is genoeg om te beginnen. Maar doe het wel.

Want wat is het alternatief? Nog een week, nog een maand, nog een jaar wegkijken? Je weet inmiddels wat er dan gebeurt. En je weet ook dat die problemen niet vanzelf weggaan.

Je doet het toch al, dus je kunt net zo goed iets anders gaan doen. Iets wat je wel verder helpt in plaats van je tegen te houden.

Nu is het moment. Want morgen ga je weer hetzelfde doen als gisteren, tenzij je vandaag iets anders doet.

Hypnose leren om te stoppen met problemen vermijden

Vermijd je al langere tijd problemen? Dan heb ik goed nieuws voor je. Tijdens de opleiding is het namelijk nodig dat je problemen inbrengt om mee te oefenen. De ideale opleiding dus om even problemen op te ruimen. (Begin wel klein, je oefent immers met beginners).

Het punt is dat hypnose en hypnotherapie kennen je helpt om problemen op te lossen en om andere mensen daarmee te helpen. Wil je meer weten over hypnose? Kom eens naar onze gratis online masterclass.

Of schrijf je direct in voor een van onze evenementen en opleidingen.

Heb je een vraag over onze opleiding? Plan hier een 1-op-1 afspraak.

Referenties

[1] - https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2024.1411835/full