Zo bereik je een optimale mentale staat: Geheimen van hypnotherapie onthuld
08 januari 2026 
9 min. leestijd

Zo bereik je een optimale mentale staat: Geheimen van hypnotherapie onthuld

Voel jij je weleens overweldigd door alles wat er op je afkomt? Dat je hoofd vol zit, maar je toch niet echt productief bent? Je bent niet de enige. Een optimale mentale staat bereiken lijkt in onze drukke wereld soms onmogelijk. Toch is het juist die mentale toestand die bepaalt hoe effectief jij bent in alles wat je doet.

Nu zul je misschien denken: "Weer zo'n verhaal over mindfulness en mediteren." Maar wacht even. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat hypnotherapie een krachtig hulpmiddel kan zijn bij het behandelen van zowel acute als chronische slapeloosheid, en zelfs kan helpen bij nachtmerries en slaapterreur.Daarnaast blijkt uit onderzoek dat mensen met goede mentale weerbaarheid en zelfbeheersing beter presteren en meer vertrouwen hebben in hun eigen kunnen.

Maar wat is een mentale staat nou precies? Je kunt het simpel houden: het is hoe jouw brein op een bepaald moment functioneert. Het bepaalt je concentratie, je emoties en hoe je handelt. Wanneer je mentale gezondheid goed is, kun je omgaan met normale stress en blijf je productief functioneren. Een mentale staat van intense concentratie helpt je om uitdagingen effectiever aan te pakken.

Hypnotherapie (ook wel klinische hypnose genoemd) is een psychologische behandelmethode die spierrelaxatie, suggestie en zintuiglijke deprivatie gebruikt [1]. Deze technieken brengen je in een staat waarin je loskomt van je omgeving, waardoor je ontvankelijker wordt voor positieve verandering. Het werkt niet alleen bij slaapproblemen, maar heeft ook succesvolle resultaten laten zien bij verschillende andere aandoeningen zoals hoofdschudden, bedplassen en slaapwandelen.

Wat ga je hier leren? Hoe je zelf een optimale mentale staat kunt bereiken met hulp van hypnotherapeutische technieken. Je ontdekt wat een mentale staat precies inhoudt, waarom het belangrijk is voor je welzijn, en hoe hypnose je kan helpen om bewust controle te nemen over je gedachten, gevoelens en gedrag. Want uiteindelijk doe jij het zelf, niemand anders kan het voor je doen.

Wat is een mentale staat nou eigenlijk?

Je mentale staat is veel meer dan gewoon 'hoe je je voelt'. Het gaat om hoe je denkt, handelt en omgaat met alles wat het leven je voorschotelt. Laat ik het even uitleggen, want dit is belangrijker dan je misschien denkt.

Hoe zit een mentale staat in elkaar?

Een mentale staat gaat over hoe jij je verhoudt tot jezelf en tot anderen, en hoe je omgaat met de uitdagingen in het dagelijks leven. Het draait om je vermogen om je eigen gevoelens en gedachten in goede banen te leiden, wat essentieel is voor je algehele functioneren. Dit omvat emotionele, psychologische en sociale aspecten die bepalen hoe je denkt, voelt en handelt [2].

Kijk, je mentale staat heeft verschillende onderdelen: emotioneel, psychologisch en sociaal functioneren. Het gaat niet alleen om de afwezigheid van psychische klachten, maar ook om tevredenheid over je leven en je veerkracht om met tegenslagen om te gaan [3]. Je zou kunnen zeggen dat het je totale 'staat van zijn' is op een bepaald moment.

Het verschil tussen mentale staat en emotionele toestand

Mensen gooien deze termen vaak door elkaar, maar er zit een belangrijk verschil tussen. Een mentale staat is breder, het omvat je algehele psychologisch functioneren. Een emotionele toestand daarentegen is korter en specifieker, het gaat over hoe je je op dat moment voelt [4].

Een stemming zit daar weer tussenin. Dat is een langdurige emotionele toestand die stabieler is dan een emotie. Emoties zijn intense, kortdurende reacties op specifieke gebeurtenissen. Een stemming houdt langer aan en beïnvloedt hoe jij de hele wereld ziet [4]. Denk maar eens aan een dag waarop je chagrijnig wakker wordt. Alles lijkt dan tegen te zitten, terwijl het objectief gezien misschien gewoon een normale dag is.

Waarom een goede mentale staat zo belangrijk is

Een goede mentale staat stelt je in staat om het leven aan te kunnen. Wanneer je draagkracht even groot is als of groter is dan je draaglast, heb je het gevoel het leven aan te kunnen en je goed te voelen. Het is eigenlijk heel simpel: als je mentaal sterk bent, kun je meer hebben.

Je mentale staat heeft ook enorme invloed op je lichaam. Mensen die goed in hun vel zitten, blijven langer gezond en herstellen sneller als ze ziek zijn. Omgekeerd kan langdurige stress leiden tot psychische en lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, vermoeidheid en buikpijn. Je lichaam en geest zijn geen aparte dingen. Ze beïnvloeden elkaar continu.

Uit onderzoek blijkt dat vier op de tien Nederlanders last hebben van angst- of depressiegevoelens, terwijl 85% van de Nederlanders tevreden is met het leven. Interessant, toch? Dit laat zien hoe complex onze mentale staat kan zijn. Je kunt over het algemeen tevreden zijn met je leven, maar toch worstelen met specifieke mentale uitdagingen. Het ene sluit het andere niet uit.

Welke mentale staat heb je nodig voor echte focus en prestaties?

Topprestaties beginnen in je hoofd. Wanneer je geest en lichaam samenwerken, kun je buitengewone resultaten behalen. Mentale en fysieke gezondheid zijn namelijk nauw met elkaar verbonden. Maar wat betekent dat precies en hoe kom je daar?

Hyperfocus: wanneer alles om je heen verdwijnt

Ken je dat gevoel dat je zo opgaat in iets dat je alles om je heen vergeet? Dat is hyperfocus - een intense vorm van concentratie waarbij je aandacht volledig gericht is op één taak of onderwerp. Je bent dan ongevoelig voor prikkels van buitenaf en hebt weinig of geen besef van tijd.

Je herkent deze toestand aan duidelijke signalen: intense focus waarbij alles om je heen verdwijnt, een duidelijk doel, verlies van zelfbewustzijn en een gevoel van controle. Veel mensen noemen dit 'flow'. Een toestand van opperste concentratie waarbij je volledig opgaat in je bezigheden en een enorm voldaan gevoel ervaart.

Wat er dan precies gebeurt in je brein? Het dopaminesysteem wordt geactiveerd, wat zorgt voor motivatie en beloning [10]. Je brein werkt dan optimaal, alsof alle cilinders perfect afstemmen.

Wat houdt je tegen om dit te bereiken?

Verschillende obstakels kunnen je verhinderen om deze optimale mentale staat te bereiken. Mentale blokkades houden je vaak ongemerkt tegen en saboteren beslissingen, belemmeren groei en ondermijnen je zelfvertrouwen. De boosdoeners zijn meestal:

  • Automatische patronen zoals uitstelgedrag en limiterende gedachten
  • Tunnelvisie of te harde focus op slechts één aspect
  • Fixed mindset en gebrek aan vertrouwen in je eigen vermogen
  • Perfectionisme waardoor geen enkele actie goed genoeg is

Stress en angst maken het nog erger. Wanneer je onder stress staat, produceert je lichaam meer cortisol, een hormoon dat je energieniveau en spierherstel kan vertragen. Het is alsof je remt en gas geeft tegelijkertijd.

Waarom mentale kracht zoveel uitmaakt

Hier wordt het interessant: mentale kracht verklaart ten minste een kwart van je prestaties. Dat is behoorlijk veel. Mentaal krachtige mensen worden minder beïnvloed door stress, tegenslag en veranderingen. Ze hebben er net zoveel mee te maken als mentaal gevoelige mensen, maar het heeft minder effect op hen.

Waar zit dat verschil dan? Je kunt doelen stellen, je deze voor je zien en afleidingen beheersen om efficiënter te concentreren op wat belangrijk is. Door te werken aan mentale veerkracht leer je omgaan met verlies, pijn en vermoeidheid. Een positieve mindset helpt je door te zetten en uiteindelijk betere resultaten te behalen.

Mindfulness en ontspanningstechnieken helpen je om in het moment te blijven en negatieve gedachten los te laten. Dit is vooral belangrijk bij activiteiten waar focus en kalmte nodig zijn. Je leert als het ware je eigen brein beter te besturen.

Hoe hypnotherapie jouw mentale staat verandert

Je denkt misschien: "Hypnose? Is dat niet iets van toneelshows waarbij mensen als kippen gaan kakelen?" Dat snap ik. Hypnotherapie heeft een imago-probleem. Maar laat me je vertellen wat het werkelijk is, want dit kan je helpen om die mentale staat waar we het over hadden daadwerkelijk te bereiken.

Hypnotherapie is geen toneelshow

Hypnotherapie is een bewezen effectieve therapievorm waarbij hypnose wordt gebruikt om bepaalde klachten te behandelen. Het is psychotherapie waarbij je in een trance komt , een diepe staat van ontspanning en concentratie, vergelijkbaar met dagdromen of helemaal opgaan in een goed boek [1]. Je weet dat gevoel wel: je bent zo verdiept dat je de tijd vergeet en alles om je heen verdwijnt.

Wat gebeurt er dan? Je krijgt toegang tot je onderbewustzijn, waar veel van je automatische patronen en emoties vandaan komen. Je kunt het zien als een directe lijn naar dat deel van jezelf dat normaal gesproken moeilijk te bereiken is.

Suggesties en waarom je er gevoelig voor bent

Hier wordt het interessant. Tijdens hypnotherapie word je in een lichte trance gebracht, maar je behoudt altijd de volledige controle. Die ontspannen staat maakt je ontvankelijker voor suggesties. De therapeut gebruikt specifieke gesprekstechnieken om toegang te krijgen tot je onderbewuste processen.

Suggestibiliteit (de mate waarin je geneigd bent suggesties te accepteren zonder kritische analyse) is hier cruciaal. Door deze suggesties kan een therapeut helpen om belemmerende overtuigingen om te buigen naar positievere. Eigenlijk heel logisch: als je bewuste, kritische geest even op pauze staat, kunnen nieuwe ideeën makkelijker binnenkomen.

Wat kun je ermee doen?

Hypnotherapie werkt bij verschillende uitdagingen:

  • Doorbreken van langdurige gewoontes die je anders niet kunt veranderen
  • Omvormen van belemmerende overtuigingen uit je kindertijd
  • Een positiever zelfbeeld ontwikkelen en meer zelfvertrouwen krijgen
  • Trauma's verwerken en negatieve overtuigingen veranderen

De cijfers liegen niet

Nu kun je denken: "Klinkt mooi, maar werkt het ook echt?" Het wetenschappelijk bewijs stapelt zich op. Bij het prikkelbare darmsyndroom ervaart één op de drie mensen blijvende verlichting. Bij functionele buikpijn bij kinderen tonen studies langdurige positieve effecten, zelfs vijf jaar na behandeling.

Hypnotherapie krijgt steeds meer erkenning voor behandeling van angst, pijn en stress rond medische procedures. Onderzoek toont aan dat hypnose de pijnintensiteit kan verminderen en de pijndrempel kan verhogen. Niet slecht voor iets wat mensen vaak afdoen als "alternatief gedoe."

Het mooie is dat je niet afhankelijk bent van een therapeut. Je kunt deze technieken ook zelf leren toepassen.

Zelfhypnose doe je gewoon zelf

Zelfhypnose geeft je een krachtige manier om zelf je mentale staat te beïnvloeden. Hier leer je hoe je deze techniek dagelijks kunt gebruiken om je bewustzijn te sturen naar een toestand van diepe focus en ontspanning.

Wat is zelfhypnose nou eigenlijk?

Zelfhypnose is een techniek waarbij jij jezelf in een hypnotische staat brengt en volledige controle behoudt over de sessie. Tegen tegenstelling tot hypnose door een therapeut, leid jij bij zelfhypnose het proces zelf. Het is een natuurlijke bewustzijnstoestand waarbij je jezelf in verhoogde concentratie brengt, vergelijkbaar met dagdromen of diep opgaan in een boek. Hierdoor krijg je toegang tot je onderbewustzijn - het deel van je brein waar overtuigingen, gewoonten en emoties zijn opgeslagen.

Het mooie is dat je dit gewoon kunt leren. Je hoeft er geen jarenlange studie voor te doen.

Hoe doe je dat dan - stap voor stap

Een effectieve zelfhypnose sessie kun je zo doen:

  1. Voorbereiding: Kies een rustige, veilige plek waar je niet gestoord wordt. Zet afleidingen zoals je telefoon uit. Simpel, maar essentieel.
  2. Ontspanning: Ga comfortabel zitten of liggen. Adem diep in door je neus en langzaam uit door je mond. Herhaal dit enkele keren. Je voelt je lichaam rustiger worden.
  3. Focus: Richt je aandacht op een punt of sluit je ogen en visualiseer een rustige plek. Dit helpt je geest te kalmeren. Kies iets wat voor jou werkt.
  4. Suggesties geven: Formuleer positieve suggesties in de tegenwoordige tijd en ik-vorm, bijvoorbeeld: "Ik ben kalm en gefocust" of "Mijn mentale staat wordt steeds sterker". Houd het simpel.
  5. Terugkomen: Tel langzaam van 1 tot 5 om weer alert te worden. Rustig aan, geen haast.

Hoe vaak moet je dit doen?

De frequentie van zelfhypnose kan variëren afhankelijk van jouw behoeften. Sommigen doen het dagelijks voor constante ondersteuning, anderen vinden enkele keren per week voldoende. Voor optimale resultaten wordt dagelijkse oefening van 20-25 minuten aanbevolen. Veel mensen kiezen voor 's avonds voor het slapengaan, maar ochtend of middag werkt even goed.

Het gaat erom dat je het volhoudt. Liever drie keer per week consequent dan elke dag een weekje lang.

Wat gaat er mis bij zelfhypnose?

Deze fouten zie ik vaak:

  • Resultaten forceren in plaats van het natuurlijk te laten gebeuren
  • Ongeduldig zijn (oefening baart kunst, weet je nog?)
  • Onregelmatig oefenen (consistentie is cruciaal)
  • Hypnose gebruiken tijdens activiteiten die bewuste aandacht vereisen
  • Zelfhypnose zien als vervanging voor professionele medische hulp bij ernstige problemen

Belangrijk: zelfhypnose is geen vervanging voor medische behandeling. Heb je ernstige gezondheidsproblemen? Zoek dan professioneel advies. Dat is gewoon verstandig.

Maar voor veel dagelijkse uitdagingen? Dan kun je zelfhypnose gewoon zelf doen. Het werkt, je moet het alleen ook echt doen.

Wat neem je hiervan mee?

Kijk, het verbeteren van je mentale staat is geen luxe. Het is gewoon nodig in deze gekke wereld waarin we leven. Je snapt nu dat je mentale staat veel meer is dan hoe je je voelt - het bepaalt hoe je concentreert, hoe je reageert en wat je doet. Wanneer wat je aankunt en wat er op je afkomt in balans zijn, functioneer je gewoon beter.

Hypnotherapie kan je daarbij helpen. Je krijgt toegang tot je onderbewustzijn en kunt patronen veranderen die je bewuste verstand moeilijk kan aanpakken. Onderzoek laat zien dat het werkt bij verschillende klachten, van slaapproblemen tot angst.

Die flowstaat - waarbij je helemaal opgaat in wat je doet - dat is waar je naar streeft voor prestaties. Maar ja, mentale blokkades zoals uitstelgedrag en perfectionisme kunnen je tegenhouden. Daarom is het goed om aan je mentale weerkracht te werken.

Zelfhypnose geeft je een praktische manier om dit dagelijks te doen. Door te oefenen met die stappen kun je leren je eigen mentale staat te sturen naar focus en ontspanning. Alleen moet je het wel volhouden - dat is de sleutel.

Uiteindelijk gaat het niet alleen om beter presteren. Het gaat om je welzijn, hoe veerkrachtig je bent en hoe je je leven ervaart. Met hypnotherapie kun je bewust invloed uitoefenen op je gedachten, gevoelens en gedrag. Dat helpt je zowel persoonlijk als in je werk.

Je mentale staat bepaalt hoe jij de wereld ziet en ervaart. Nu heb je de tools om dat zelf vorm te geven. Want je hebt het niet, je doet het. En dat is eigenlijk heel mooi, want het betekent dat jij er iets aan kunt doen.

Hypnose leren

Wil je meer weten over hypnose ne andere mensen helpen met deze staat? Kom eens naar onze gratis masterclass voor een kennismaking.

Of schrijf je direct in voor een van onze evenementen en opleidingen.

Heb je een vraag over onze opleiding? Plan hier een 1-op-1 gesprek.

Referenties

[1] - https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18797562/
[2] - https://journal.uny.ac.id/index.php/medikora/article/view/36050
[3] - https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0924977X19318693?utm_source=chatgpt.com
[4] - https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40147036/

Over de schrijver
Edwin Selij is eigenaar en oprichter van Hypnose Instituut Nederland en geeft trainingen in Hypnose. Hij is auteur van de boeken 'Je hebt het niet je doet het' en 'Breek Je Vrij!' en komt regelmatig op radio en TV om te praten over hypnose. Hij is de nummer 1 Hypnose Trainer van Nederland en geeft al jaren hypnose trainingen. Hij was de eerste in Nederland die moderne hypnotherapie via livestream ging onderwijzen.
Reactie plaatsen