Onrespectvol behandeld worden: zo blijf je kalm, houd je je grens
Disrespect is verraderlijk. Het is zelden “grof geweld”. Vaak is het juist klein. Subtiel. Een neerbuigende opmerking. Een geïrriteerde zucht. Een blik die zegt: jij bent lastig. Iemand die je onderbreekt, alsof jouw woorden niet tellen. Of een partner die jouw gevoel wegwuift met: “Doe niet zo gevoelig.”
En tóch kan zoiets je hele dag slopen.
Je merkt het aan je lijf: een gespannen buik, druk op je borst, een stijve nek, verhoogde hartslag. Je hoofd gaat malen. Je wordt boos, of juist klein. Soms zeg je niets en voel je later spijt. Soms reageer je feller dan je wilde. Niet omdat je “zwak” bent, maar omdat disrespect vaak een directe trigger is op jouw stresssysteem.
In dit artikel ontdek je wat wetenschappelijk onderzoek zegt over disrespect en onbeleefd gedrag (ook wel incivility) én wat je praktisch kunt doen om beter om te gaan met disrespect. Daarnaast gaan we dieper in op hoe hypnose en hypnotherapie je kunnen helpen om kalm te blijven als iemand je onrespectvol behandelt, op het werk, in je relatie én in de openbare ruimte.
Disrespect raakt je zenuwstelsel (niet alleen je ego)
Veel mensen denken dat disrespect vooral een mentale kwestie is: “ik moet me er niets van aantrekken.” Maar in de praktijk werkt het anders. Onrespectvol behandeld worden is een sociale dreiging. En sociale dreiging wordt door je brein vaak verwerkt alsof het fysieke dreiging is.
Dat zie je terug in hoe snel je lichaam reageert: je bent ineens alert, gespannen, verdedigend, of je klapt dicht. En dan pas komt de gedachte erachteraan. Dit verklaart waarom je soms later pas kunt terugkijken en denken: Had ik dit maar gezegd… of: Waarom raakte me dat nou zo?
Wetenschappelijk onderzoek laat bovendien zien dat disrespect een zichzelf versterkende cyclus kan worden. In een grote studie over disrespect en cynische overtuigingen wordt beschreven dat “je disrespectvol behandeld voelen” en cynisme over mensen elkaar kunnen versterken:
Disrespect maakt mensen cynischer, en cynisme zorgt er vervolgens weer voor dat je sneller disrespect ervaart en ook zelf onvriendelijker gaat reageren. Het is letterlijk een vicieuze cirkel[1].
Dat is een belangrijk inzicht, want het betekent: als je vaak onrespect ervaart, is het niet genoeg om alleen in het moment te reageren. Het gaat ook om het voorkomen dat je innerlijke houding langzaam verandert in wantrouwen, hardheid of cynisme.
Waarom onrespectvol behandeld worden soms zo diep binnenkomt
Disrespect kan je raken op drie niveaus:
Ten eerste op het niveau van eigenwaarde. Want respect is niet alleen beleefdheid; het is erkenning. Zodra iemand jou behandelt alsof jij minder waard bent, wordt jouw zelfbeeld getest.
Ten tweede op het niveau van veiligheid. Bij disrespect voel je vaak: ik ben niet veilig om mezelf te zijn. Dat geldt extra sterk in relaties en op de werkvloer, waar je afhankelijkheden hebt.
En ten derde op het niveau van identiteit. Zeker op het werk (maar ook binnen een relatie) hangt er vaak veel aan hoe iemand je behandelt: jouw rol, jouw waarde, jouw status, jouw plek.
Omgaan met onrespectvolle behandelingen is dus niet hetzelfde als “leren incasseren”. Het gaat over stevig blijven zonder hard te worden. Grenzen aangeven zonder jezelf te verliezen. Kalm blijven zónder alles te slikken.
En precies daar kan hypnose veel betekenen.
Hypnose: een manier om kalm te blijven én sterker te reageren
Hypnose wordt vaak gezien als ontspanning, maar in therapie en coaching is het veel meer dan dat. Hypnose is in essentie een staat van gerichte aandacht, waarin je toegang krijgt tot automatische patronen: stressreacties, overtuigingen, emotionele koppelingen.
Dat maakt hypnose relevant bij disrespect. Want als iemand je disrespectvol behandelt, gebeurt er vaak een automatische kettingreactie:
trigger → stressreactie → emotie → impuls → reactie → spijt / schaamte / boosheid
Hypnose helpt je om die ketting te doorbreken. Niet door je emoties weg te duwen, maar door jouw systeem te trainen om sneller terug te schakelen naar rust, helderheid en regie.
Dat sluit aan op wetenschappelijke literatuur over hypnose en stress. In een systematische review naar hypnose bij ervaren stress wordt beschreven dat meerdere RCT’s positieve effecten laten zien op stressreductie (al is het bewijs niet in alle studies even sterk en is er behoefte aan meer hoogwaardige trials)[2].
Kort gezegd: hypnose is geen “trucje”, maar een vorm van mentale en fysiologische training.
Disrespect op het werk: wanneer ‘klein gedrag’ grote schade doet
Onrespectvol behandeld worden op het werk is meestal geen schelden. Het is vaak incivility: laag-intensief, vaag, maar constant. Denk aan mensen die je onderbreken, je ideeën negeren, je afsnauwen, sarcastisch doen, roddelen, je buitensluiten of je behandelen alsof je incompetent bent.
Wat onderzoek laat zien, is dat dit gedrag niet “onschuldig” is. Een recente studie in het Journal of Public Health laat zien dat incivility op de werkvloer systematisch samenhangt met slechtere scores op gezondheid, stress, herstel, welzijn en psychosociale werkomgeving. In hun data waren er verschillen op 32 van 33 indicatoren: mensen die incivility rapporteerden, scoorden op bijna alles slechter[3].
Dat betekent dat incivility niet alleen een sociaal probleem is, maar ook een gezondheidsfactor.
Waarom het zo moeilijk is om werk-disrespect te stoppen
Werk heeft een hiërarchie (hoewel we in Nederland vaak doen alsof we dat niet hebben). Afhankelijkheid. Teamdynamiek. En dus is disrespect vaak extra “geladen”. Als je het direct benoemt, ben je bang voor escalatie, reputatieschade of negatieve beoordeling. Daardoor slikken mensen veel, tot ze ontploffen of innerlijk afhaken.
En dan ontstaat wat onderzoek ook vaker beschrijft: cynisme, emotionele uitputting, terugtrekgedrag. Die cyclus sluit aan bij het eerder genoemde onderzoek: disrespect en cynisme voeden elkaar (bron 1).
Wat je kunt doen bij onrespectvolle behandeling op het werk (zonder ruzie)
De krachtigste manier is vaak: gedrag benoemen zonder aanval.
Een praktische zin is bijvoorbeeld:
“Je onderbreekt me nu. Ik maak mijn punt even af.”
Of:
“Deze toon werkt niet voor mij. Als we dit willen oplossen, wil ik het professioneel houden.”
Het doel is niet winnen, maar je grens duidelijk maken zonder je respect te verliezen.
Een tweede stap is structureren. Disrespect gedijt in vaagheid. Dus als je merkt dat het een patroon wordt, helpt het om het concreet te maken: wat gebeurt er, wanneer, hoe vaak, welke impact heeft het.
En de derde stap is internaliseren: onrespectvol behandeld worden is vaak een reflectie van de ander, niet van jouw waarde. Dat klinkt als een cliché, maar het is psychologisch essentieel. Want hoe meer je denkt dat het over jou gaat, hoe sterker de emotionele trigger.
Hoe hypnose helpt bij onrespectvolle behandeling op het werk
Hypnose werkt hier op drie lagen.
Ten eerste helpt het je stressreactie sneller te reguleren. Veel mensen willen “professioneel blijven”, maar hun zenuwstelsel staat in fight/flight. In hypnose kun je oefenen met kalmte onder druk, zodat jouw lichaam rustiger blijft als iemand je triggert.
Ten tweede helpt hypnose bij het versterken van interne eigenwaarde. Werk-disrespect raakt vaak een overtuiging zoals: ik ben niet goed genoeg, ik moet me bewijzen, ik tel niet mee. Hypnotherapie kan helpen om die overtuiging te herschrijven naar een steviger intern fundament.
Ten derde helpt hypnose bij respons-training: een mentale “simulatie”, waarin je dezelfde situatie voor je ziet, maar dan jezelf kalm, helder en grensstellend laat reageren. Dit is in feite neurale training: je oefent een patroon voordat je het nodig hebt.
Onrespectvolheid in je relatie: wanneer woorden wonden worden
Disrespect in een relatie is extra pijnlijk, omdat je partner niet zomaar iemand is. Die persoon staat dichtbij. Je bouwt samen. Je deelt intimiteit. En precies daarom voelt onrespectvolheid vaak als afwijzing.
Disrespect in relaties kan eruit zien als sarcasme, kleineren, negeren, passief-agressieve opmerkingen, eye-rolls, of het structureel wegwuiven van emoties.
Het effect is bijna altijd hetzelfde: veiligheid verdwijnt.
En zonder veiligheid kun je geen liefde onderhouden. Dan ga je in overleving: verdedigen, aanvallen, zwijgen, pleasen.
Waarom relatie-disrespect vaak escaleert
In relaties is disrespect vaak niet “het probleem”, maar de uitkomst van een proces: onmacht, onvervulde behoeften, miscommunicatie, trauma-triggers, onveilige hechting, stress.
Maar: dat betekent niet dat je het moet tolereren.
Een relatie kan alleen herstellen wanneer onrespectvolle behandeling stopt. Niet omdat iedereen “perfect” moet communiceren, maar omdat respect de basis is van verbinding.
Wat je kunt doen bij onrespectvolle behandeling in je relatie
De belangrijkste stap is het benoemen van de norm:
“Ik wil dit gesprek. Maar niet op deze manier.”
Dat is een grens zonder dreiging.
Daarnaast helpt het om gedrag te scheiden van identiteit. Dus niet: “Jij bent respectloos.” Maar: “Die opmerking voelt voor mij kleinerend. Ik kan hier niet goed op reageren als het zo gaat.”
En nog iets essentieels: respect is niet hetzelfde als zacht zijn. Respect kan ook betekenen dat je stevig bent.
Hoe hypnose helpt bij disrespect in relaties
Bij relaties ligt de focus van hypnose op emotionele regulatie en hechtingsveiligheid. Want relatie-conflict triggert vaak oudere lagen: afwijzing, schaamte, verlating. Daardoor reageer je niet alleen op de woorden van je partner, maar op een oud gevoel.
In hypnose kun je oefenen met een nieuw innerlijk script: veiligheid in jezelf. Dat betekent dat je niet meer automatisch in de kindpositie schiet (“ik moet vechten om gezien te worden” of “ik moet stil zijn om liefde te houden”), maar in volwassen stevigheid blijft.
Hypnose kan ook helpen om het “relatie-narratief” te veranderen. Veel koppels krijgen een verhaal als: hij respecteert me nooit of zij doet altijd zo. Dat wordt een lens. En onderzoek laat zien dat zo’n cynische lens disrespect kan versterken (bron 1). Hypnose helpt om die lens zachter te maken zónder je grens te verliezen.
Onrespectvolle behandeling in de openbare ruimte: omgaan met confrontatie zonder schade
Onrespectvol behandeld worden in het openbaar is anders. Op straat, in winkels, in het verkeer, in het uitgaan: mensen kunnen kortaf, bot, agressief of dominant zijn. Soms is het “klein”, soms intimiderend.
En hier geldt iets belangrijks: in publieke ruimte is veiligheid altijd nummer één.
Je hoeft niemand op te voeden. Je hoeft niet te winnen. Je hoeft alleen jouw integriteit te behouden en veilig weg te komen.
Wat je kunt doen bij disrespect in het openbaar
De eerste stap is de-escalatie door minimalisme. Korte zinnen, weinig emotie, lage stem. Niet discussiëren. Niet verklaren. Niet bewijzen.
De tweede stap is positionering: afstand houden, uitgang in de gaten, niet laten insluiten.
De derde stap is mentaal: niet personaliseren. Mensen die onrespectvol zijn in publieke ruimte hebben vaak meer te maken met hun eigen stress, frustratie, middelengebruik, impulsiviteit of behoefte aan dominantie dan met jou.
Hoe hypnose helpt bij disrespect in het openbaar
Hypnose helpt hier vooral in het verwerken. Want veel mensen blijven achteraf hangen in het incident: herbeleven, boosheid, schaamte, of zelfs angst om weer naar die plek te gaan.
In hypnose kun je jouw stressrespons ontladen. Het moment “afronden” in je zenuwstelsel. Zodat het niet blijft hangen als trauma-light.
Daarnaast kun je via hypnose werken aan innerlijke stabiliteit: dat je je niet meer klein voelt als iemand groot doet. Dat je intern stevig blijft, waardoor je extern minder hoeft te bewijzen.
De sleutelvaardigheid: kalm blijven én grenzen stellen
Een belangrijke misvatting is dat kalm blijven betekent dat je alles accepteert. Maar echte kalmte is iets anders:
Kalmte = regie.
Regie betekent: je voelt wat je voelt, maar je kiest je reactie.
En die vaardigheid kun je trainen, net als een spier.
Disrespect gaat niet verdwijnen uit de wereld. Maar je kunt wel zorgen dat het minder grip krijgt op jouw systeem. Dat het minder “onder je huid” kruipt. Dat je sneller terugkomt bij jezelf.
Mini-zelfhypnose (2 minuten) voor “kalm blijven bij disrespect”
Ga rechtop zitten. Zet je voeten op de grond. Adem rustig in door je neus.
Terwijl je uitademt, zeg in gedachten:
“Rust.”
Herhaal dit 6 ademhalingen.
Beeld nu een situatie in waarin iemand onrespectvol doet. Niet de heftigste, maar een realistische.
En zeg dan rustig in jezelf:
“Ik blijf in mijn waarde.”
“Mijn rust is mijn kracht.”
“Ik bepaal mijn reactie.”
Laat je lichaam ontspannen terwijl je deze zinnen herhaalt. Open daarna je ogen.
Als je dit dagelijks doet, wordt dit een conditionering: jouw brein leert een nieuwe route.
Conclusie: respect afdwingen hoeft niet, maar je grens bewaken wel
Disrespect doet pijn omdat het raakt aan veiligheid en waarde. Onderzoek laat zien dat het zelfs op lange termijn je wereldbeeld kan veranderen en kan leiden tot cynisme, waardoor de cyclus sterker wordt. Tegelijkertijd laat onderzoek ook zien dat incivility op de werkvloer sterk samenhangt met stress en slechter welzijn.
Daarom is omgaan met disrespect niet alleen een sociale vaardigheid, maar ook een vorm van zelfzorg. En hypnose kan daarin een heel praktische rol spelen: het helpt je zenuwstelsel reguleren, oude triggers verminderen en nieuwe respons-patronen trainen.
Hypnose leren
Als je meer kennis van hypnose hebt heb je ook een goed wapen tegen een onrespectvolle behandeling. Je kunt ook mensen helpen die te vaak last hebben gehad van disrespect in hun leven en die daardoor cynisch zijn geworden.
Kom eens naar een gratis masterclass voor een kennismaking.
Of schrijf je direct in voor een van onze evenementen of opleidingen.
Plan ook een 1-op-1 gesprek als je vragen hebt over de opleiding.
Bronnen: