Heb jij last van een innerlijk stemmetje dat altijd kritiek op jezelf heeft? Zelfkritiek kun je zien als een deel van jezelf. En hiervoor bestaat parts therapie, in het Nederlands, delenwerk[1].
Dit principe is universeel en verandert de manier waarop je naar jezelf kijkt voorgoed. Tijdens de vijfde sessie van de zomerschool gaf ik live voor honderden mensen een demonstratiesessie met iemand die gigantisch vastliep op haar eigen innerlijke criticus.
En geloof me: dat fenomeen kennen we bijna allemaal.
Bekijk de video:
De stem die alles saboteert
Moet je je voorstellen: je hebt fantastische plannen, je zit vol energie, maar zodra je een stap wilt zetten, klinkt daar opeens dat vertrouwde, zeurende stemmetje in je achterhoofd.
“Wie denk jij wel niet dat je bent?”
“Je kan dit helemaal niet.”
“Je bent gewoon niet goed genoeg.”
Inspirerende gedachten, toch? Not.
De vrouw met wie ik werkte, had hier ontzettend veel last van. Ze is een geweldige coach met succesvolle sessies en fantastische resultaten voor haar cliënten, maar zodra ze haar eigen praktijk wilde laten groeien en echt wilde ondernemen, trapte er vanbinnen iets keihard op de rem. Complete stagnatie.
Zodra iemand zo’n probleem beschrijft, gaan bij mij meteen de hypnose-antennes aan. Want wat gebeurt er taalkundig als iemand zegt: “Ik heb last van een innerlijke criticus”?
Precies: die persoon benoemt dat stemmetje als een apart deel.
En als er een criticus is, wie ervaart die criticus dan? Juist: een ander deel.
Opeens zijn er twee kampen in één persoon. Je hoort het mensen voortdurend zeggen in het dagelijks leven: “Aan de ene kant wil ik dolgraag die stap zetten, maar aan de andere kant durf ik het simpelweg niet.”
Twee handen, twee meningen, twee ikken. De ene wil vooruit, de andere trapt op de rem.
Het orkest in je hoofd
Betekent dit dat je direct een meervoudige persoonlijkheid hebt of half schizofreen bent? Welnee, natuurlijk niet. We zijn allemaal één compleet mens. Maar je onderbewustzijn werkt met verschillende patronen, programma's en rollen.
Ik vergelijk het menselijk brein vaak met een symfonieorkest.
In een gezond orkest spelen alle muzikanten in perfecte harmonie samen. De strijkers vullen de blazers aan, de paukenist houdt de timing strak en samen zetten ze een meesterlijk muziekstuk neer. Maar stel je nu eens voor dat er één violist tussen zit die besluit om er dwars doorheen te krijsen. Een vreselijk, vals, doordringend geluid: ieee-ieee-ieee.
Wat gebeurt er dan met die prachtige symfonie?
Het hele orkest raakt ontregeld. De rest raakt geïrriteerd, de dirigent raakt van slag en de harmonie is volledig verdwenen. Jij als persoon voelt dat als innerlijk conflict, stress, uitstelgedrag en zelftwijfel.
Wat doen de meeste mensen wanneer die violist begint te krijsen? Ze proberen hem de zaal uit te trappen. Ze gaan vechten tegen die criticus. Ze lezen zelfhulpboeken over positief denken, proberen de stem te negeren of worden kwaad op zichzelf.
Alleen: dat werkt dus averechts (behalve mijn boeken dan 😉).
Die violist krijst niet om jou te pesten. Die violist wil simpelweg gehoord worden. Hij heeft een functie, al klinkt het op dit moment voor geen meter. In plaats van vechten, hebben we mediation nodig. En dat is exact wat we doen met hypnose en delenwerk.
Op die manier kom je erachter welke functie zelfkritiek voor jou eigenlijk heeft[2].
Elk deel heeft een positieve intentie zelfs de zelfkritiek
Een gouden basisregel binnen de hypnose luidt: elk deel, elk gedrag en elk stemmetje heeft een positieve intentie.
Wij plakken er graag labels op als belemmerend, vervelend of slecht, maar geen enkel deel in jouw onderbewustzijn ontstaat om jou kapot te maken. Ze doen het nergens anders voor dan om jou te helpen of te beschermen.
Alleen doen ze dat vaak met strategieën die hopeloos verouderd zijn.
Tijdens de live demonstratie bracht ik deze vrouw in een diepe staat van hypnose. Wanneer de kritische factor van het brein ontspant, kun je direct communiceren met het onderbewustzijn. Ik nodigde het deel uit dat verantwoordelijk was voor die snoeiharde innerlijke criticus.
En wat bleek toen we dat deel interviewden?
Het was helemaal geen gemene criticus. Het was een beschermer. Een beschermer tegen teleurstelling.
Dit is overigens iets wat bij internal family systems-therapie ook naar voren komt, dat je innerlijke delen hebt die je proberen te beschermen, maar die je daardoor juist belemmeren om goed voor jezelf te zorgen[3].
Dit deel was ooit in haar vroege jeugd ontstaan. Op een moment dat ze als klein meisje waarschijnlijk intens gekwetst of afgewezen was geraakt na een bittere teleurstelling.
Op dat moment sprong dit deel naar voren en dacht: “Dit nooit meer. Vanaf nu zorg ik dat ze nergens meer vol voor gaat, want als ze niet probeert, kan ze ook niet teleurgesteld raken.”
Fantastisch bedoeld, toch? Een prachtig overlevingsmechanisme voor een kind van zes of zeven jaar oud.
Alleen: inmiddels is ze volwassen. Ze is coach, ze heeft levenservaring, ze kan tegen een stootje en een eventuele tegenslag komt tegenwoordig lang niet meer zo verwoestend binnen als vroeger.
Maar dat onderbewuste deel werkte nog altijd op basis van de oude software. Die dacht nog steeds dat hij een kwetsbaar kind moest beschermen tegen de grote boze buitenwereld.
De vooruitgang die alles duidelijk maakt
Vervolgens riep ik het andere deel naar voren. Dat deel noemde zichzelf letterlijk: Vooruitgang.
Vooruitgang wilde meters maken. Ondernemen, nieuwe programma's lanceren, de coachingspraktijk uitbouwen, cliënten transformeren en volop floreren in het leven. Twee tegenpolen dus: de één wil vol gas geven, de ander trekt de handrem aan.
En toen gebeurde het magische moment van de sessie.
Vooruitgang zei tegen de beschermer:
“Maar begrijp je dan niet dat door mij tegen te houden, zij óók intens teleurgesteld raakt? Ze raakt teleurgesteld in zichzelf omdat ze niet groeit!”
Ik schakelde in diepe trance terug naar de beschermer. En die viel letterlijk stil. Complete shock.
Het zelfkritische deel had dat simpelweg nooit beseft. Je zag de fysiologie veranderen, de verwondering op het gezicht.
Het deel dacht: “Wauw. Ik wil haar juist beschermen tegen teleurstelling, maar door mijn eigen gedrag bezorg ik haar nu precies de teleurstelling die ik koste wat het kost wilde voorkomen. Ik heb verzaakt in mijn taak.”
Op dat moment kantelt alles. De interne strijd lost op, omdat beide delen beseffen dat ze exact hetzelfde willen: het beste voor haar.
Van innerlijk conflict naar een nieuwe samenwerking
Wanneer dat inzicht landt, is het zware werk eigenlijk al gedaan. Maar je wilt zo’n proces netjes afronden volgens een helder hypnoseprotocol:
- Heronderhandelen: We geven het beschermende deel een nieuwe rol. Niet meer vooraan op het podium schreeuwen en de boel lamleggen, maar rustig toekijken op de achtergrond. Zie het als een adviseur die meekijkt of er geen reële gevaren zijn, zonder de boel te saboteren.
- Overeenstemming bereiken: Zijn beide delen akkoord met deze nieuwe taakverdeling? Ja.
- Ecologie-check: Zijn er nog ándere delen van het onderbewustzijn die bezwaar hebben tegen deze nieuwe samenwerking? Want als een derde deel stiekem tegenstribbelt, wil je dat direct meenemen.
- Integratie: We brengen alle delen weer samen tot één harmonieus geheel. We fragmenteren niet; we verenigen.
Toen ze uit trance ontwaakte, vroegen we haar: “Zoek die criticus eens op. Waar is dat stemmetje nu?”
Ze probeerde het. Ze zocht in haar gedachten, fronste haar wenkbrauwen en zei stomverbaasd: “Het is weg. Ik kan er gewoon niet meer bij.”
Het stemmetje was stilgevallen. De krijsende violist speelde weer keurig op toonhoogte mee met de rest van het orkest. Rust in het hoofd, ruimte om te ondernemen en volop energie om vooruit te gaan.
Het mooiste is, dit werkt niet alleen als je een zakelijke stap wilt zetten. Ook voor medische problemen waarbij je je gedrag moet aanpassen om klachten te verminderen, zoals bij reuma, helpt delenwerk (bron 2).
Hoe zit zelfkritiek bij jou?
Ga dit voor jezelf eens na. Waar ervaar jij momenteel frictie in je leven?
Aan de ene kant wil je gezonder eten en meer bewegen, aan de andere kant plof je 's avonds uitgeblust op de bank met een zak chips. Aan de ene kant wil je voor jezelf beginnen of grenzen aangeven op je werk, aan de andere kant durf je de confrontatie niet aan.
Ga niet vechten tegen dat deel dat dwarsligt. Vraag jezelf liever eens af: wat probeert dit deel eigenlijk voor mij te doen? Wat is de positieve intentie?
Je kunt dit principe al op een bewuste manier toepassen door nieuwsgierig te worden naar je eigen gedrag in plaats van boos te zijn op jezelf.
Maar wil je echt tot de kern doordringen en patronen doorbreken die al decennia vastgeroest zitten? Dan doe je dat in een diepe staat van hypnose, met de juiste vragen en een strak protocol.
Therapie en coaching werken nu eenmaal vele malen sneller en effectiever wanneer het onderbewustzijn direct meedoet. Zo simpel is het.
Wil je zelf leren hoe je dit soort diepe transformaties faciliteert bij anderen én bij jezelf? Neem dan een kijkje op hypnoseinstituuteerland.nl en ontdek wat onze opleidingen voor jou kunnen betekenen.
Volg een gratis masterclass over hypnose voor een kennismaking.
Heb je een vraag over onze opleiding? Plan hier een 1-op-1 gesprek.
Bronnen:
