Heb je dat ook weleens? Je hebt een fantastisch plan. Dit jaar ga je het écht anders doen. Je gaat gezonder eten, meer sporten, stoppen met die ene slechte gewoonte of eindelijk die carrièreswitch maken waar je al jaren over droomt.
Je begint vol goede moed, maar na een week of twee merk je dat die oude trekjes er toch weer insluipen. Voor je het weet zit je weer met die zak chips op de bank of sta je weer te schreeuwen tegen de kinderen, terwijl je had beloofd dat je de rust zelve zou blijven.
Hoe kan dat nou? Waarom is veranderen zo verdomd lastig?
Vandaag gaan we het hebben over de nummer één reden waarom mensen eigenlijk nooit echt veranderen. En ik zal je vast verklappen: het ligt niet aan je wilskracht.
Het ligt aan je onbewuste programmering. Zo simpel is het.
Bekijk ook de video:
De heilige drie-eenheid: Nature, nurture en genetic nurture
Kijk, laten we bij het begin beginnen. Wanneer je geboren wordt, krijg je een pakketje mee. 20.000 genen van je moeder, 20.000 van je vader. Even husselen en tadaa: daar heb je een mooi mens. Dat noemen we nature. Je blauwdruk.
Maar dan begint het pas. Je wordt opgevoed. Hopelijk door diezelfde mensen, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Dat is nurture.
En dan is er nog een factor waar we het veel te weinig over hebben: genetic nurture. Dat is de omgeving waarin je opgroeit. De cultuur, de buurt, de sociaaleconomische status van je ouders. Al die factoren samen vormen het resultaat dat je iedere ochtend in de spiegel ziet.
En laten we eerlijk zijn: dat resultaat wordt er naarmate de jaren verstrijken waarschijnlijk niet altijd beter op. Nee hoor, dat hoop ik natuurlijk niet voor je, maar het kán wel. Soms denk je: "Ja, maar Edwin, dat is nou eenmaal genetisch, daar kan ik niks aan doen." Maar daar zit meteen de kans!
Tegenwoordig weten we uit de epigenetica dat genen niet in beton gegoten zijn. Ze kunnen aan- en uitgezet worden door je omgeving en je gedrag (1). Maar waar ik vandaag op wil focussen, zijn die nurture en die genetic nurture. Daar liggen namelijk de grootste mogelijkheden voor jouw transformatie.
De besmettelijkheid van je omgeving
Laten we die laatste eerst pakken: genetic nurture, oftewel je omgeving. Omgeving is zó ontzettend belangrijk. Bij mij zeiden ze vroeger altijd: "Waar je mee omgaat, daar word je mee besmet." En dat is de absolute waarheid. Je wordt beïnvloed door de mensen om je heen, of je dat nu wilt of niet.
Maar hier komt de crux: het is niet makkelijk om met die mensen te breken. Ook al weet je dat ze een slechte invloed op je hebben. Ga maar eens weg.
Ik neem mezelf als voorbeeld. Ik ben jarenlang verslaafd geweest aan drank en drugs. Al mijn vrienden waren ook verslaafd. Dan kan een buitenstaander heel makkelijk zeggen: "Nou Edwin, dan stop je er toch lekker mee?" Ja, hartstikke leuk, maar dan heb ik dus geen vrienden meer. Dan sta ik alleen.
Wat is er erger? Slechte vrienden of helemaal geen vrienden? Voor de meeste mensen, en voor mij toen ook, is de eenzaamheid van 'geen vrienden' veel beangstigender. Als je stopt met je verslaving, maar je blijft in diezelfde omgeving hangen, dan trekken ze je vroeg of laat weer naar beneden. En als je die omgeving verlaat, heb je in het begin helemaal niemand. Dat is precies de reden waarom stoppen met een verslaving of een hardnekkig patroon zo vreselijk moeilijk is.
Methode 1: "Gaan met dat Kadaver" (De 66-dagen regel)
Gelukkig heb je altijd een keuze. Je kunt een andere omgeving kiezen. Ik was vroeger absoluut geen crossfitter, maar nu wel. Waarom? Omdat ik naar een crossfit box ging. Ik had de mazzel dat ik mensen om me heen kreeg die me pushten.
Er zijn grofweg twee manieren om je onbewuste programma te doorbreken. De eerste manier is wat ik noem: "Gaan met dat kadaver." Gewoon doen. Ook als je geen zin hebt. Vooral als je geen zin hebt.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat het gemiddeld 66 dagen duurt om een nieuwe gewoonte in te trainen (2). En let op: dat is 66 dagen achter elkaar. Dus niet twee keer in de week een beetje aanmodderen. Nee, elke dag.
Toen ik met crossfit begon, heb ik drie maanden lang iedere dag een workout gedaan. Soms was het een lange sessie, meestal niet. Het ging niet om de intensiteit, het ging om de gewoonte. Na die 90 dagen zat het erin. Het werd een onbewust automatisch programma. Als ik nu niet ga, voelt het raar.
Mis je een dag in die beginfase? Dan zegt de wetenschap eigenlijk: je moet weer opnieuw beginnen. Dat klinkt hard, maar zo werkt je brein. Je moet dat nieuwe spoor in je hersenen dieper uitslijten dan het oude spoor.
Wat mij hielp? De omgeving, en dit werkt voor meer mensen (3). We zaten in een appgroep en ik zag die anderen hun workouts posten. Dan dacht ik: "Ah, ships, ik heb nog niks gedaan." Hup, schoenen aan en gaan. Die sociale druk zorgde ervoor dat mijn onbewuste programma van "ik heb geen zin" werd omgezet naar "ik ga".
Nu, in 2026, doe ik het nog steeds. Niet meer elke dag, maar wel twee of drie keer per week. Is het perfect? Kan het beter? Zeker. Maar het is goed genoeg. En dat is een streven dat ik jou ook gun: goed genoeg. We hoeven niet allemaal de elite te worden, maar mikken op de top is nooit verkeerd.
Methode 2: Hypnose en de 'Shortcut' van modelleren
De tweede manier om te veranderen is veel sneller: hypnose. In hypnose kun je dat onbewuste automatische programma direct aanpassen.
Ik heb dit zelf toegepast toen ik Aikido deed. Ik heb in drie jaar tijd mijn zwarte band gehaald. Hoe? Natuurlijk ging ik trainen, want je lichaam moet die patronen fysiek kunnen uitvoeren. Maar ik trainde niet vaker dan anderen. Wat ik wel deed, was mezelf elke dag in hypnose brengen.
Ik gebruikte een techniek die we Deep Trance Identification (DTI) noemen. Ik stelde me een Aikido-meester voor, iemand van wie ik de vaardigheden wilde kopiëren. In diepe hypnose stapte ik in die persoon. Ik werd die meester. Ik voelde hoe hij bewoog, hoe hij dacht, hoe hij reageerde. Daardoor kopieerde ik onbewust allerlei subtiele vaardigheden die je normaal gesproken pas na jarenlange training oppikt. Mijn leercurve ging recht omhoog: wop!
Het mooie van doelen stellen via hypnose is dat je een nieuw programma installeert. Maar pas op met eindige doelen. Als je je doel haalt, wat blijft er dan over?
Ik heb voor mezelf een doel gesteld: ik wil op mijn 80e nog 200 kg kunnen deadliften. Nou, ik ben nog lang geen 80 en ik trek die 200 kg nu ook nog niet, geloof me. Maar omdat dat doel zo ver in de toekomst ligt, blijft het programma in mijn hoofd draaien.
Ik moet wel blijven trainen, want anders haal ik dat nooit. Mocht ik op mijn 78e merken dat ik niet in de buurt kom, dan gaat mijn onbewuste waarschijnlijk automatisch een tandje bijschakelen. En als ik het haal? Dan verleg ik het doel naar 220 kg op mijn 90e. Snap je wat ik bedoel?
De bril van je overtuigingen
Een andere reden waarom mensen niet veranderen, is omdat ze vastzitten in hun nurture: hun opvoeding en de overtuigingen die ze daar hebben opgedaan.
"Wij zien de wereld niet zoals de wereld is, maar zoals wij zijn."
Stel je voor dat je een bril op hebt met transparant glas. Je hebt niet eens door dat je die bril draagt. Die bril, dat zijn je overtuigingen en je waarden. Wat jij gelooft over de wereld en wat jij belangrijk vindt, bepaalt wat je ziet.
Ik vind vrijheid bijvoorbeeld heel belangrijk. Dus mijn brein filtert de wereld constant op zoek naar manieren om vrijer te zijn. Iemand anders vindt veiligheid misschien belangrijker. Die ziet in dezelfde situatie geen kansen voor vrijheid, maar juist risico's die de veiligheid in gevaar brengen. Beiden kijken naar dezelfde wereld, maar zien iets totaal anders.
Hetzelfde geldt voor hoe we naar mensen kijken. Ik geloof dat mensen in de basis goed zijn. Dat iedereen een verhaal heeft dat hun gedrag verklaart. Is dat de absolute waarheid? Daar kun je over discussiëren. Maar het is mijn waarheid, en daardoor zie ik overal goede mensen.
Het dossier van de 100 baby's
Ik geef vaak een voorbeeld in onze opleidingen. Stel, we hebben 100 baby's naast elkaar liggen. Statistisch gezien weten we: 20 hiervan krijgen een angststoornis, 20 worden depressief, één op de drie gaat later scheiden, en twee zijn er in de basis psychopathisch. Misschien zit er wel een toekomstige seriemoordenaar tussen.
Als je daar langsloopt, zie je het niet. Je kunt niet zeggen: "Nou, die baby huilt wel erg veel, dat wordt vast het pispaaltje van de buurt." We weten het niet.
Maar zet nu de ouders er eens bij. Kijk naar hun gedrag, hun uitstraling. Ineens wordt je gok al een stuk beter. Waarom? Omdat je de nurture ziet.
En als ik je dan ook nog de dossiers van de hele familie geef, hoe de grootouders zijn opgevoed, welke trauma's er spelen, welke patronen er van generatie op generatie worden doorgegeven, dan zit je waarschijnlijk heel dicht bij de waarheid.
Betekent dit dat we geprogrammeerde robots zijn? Nee, gelukkig niet helemaal. Maar we zijn het wel voor een heel groot deel. Die inprenting uit je jeugd is zo sterk dat het je hele realiteit inkleurt.
Hoe verander je je mening? De 30%-regel
Als je iets anders wilt geloven, kun je de "kadaver-methode" gebruiken: herhalen, herhalen, herhalen. 66 dagen lang een nieuwe overtuiging affirmeren. Maar er is nog een interessante manier die onderzoekers hebben ontdekt.
Hoe verander je een mening, bij jezelf of bij een ander?
Als je iemand een klein beetje tegeninformatie geeft, laten we zeggen 10%, dan werkt dat vaak averechts. Stel, je vindt politicus X geweldig en iemand zegt: "Ja, maar hij heeft dit en dat verkeerd gedaan." Wat doe je dan? Je schiet in de verdediging. Je vindt hem nóg geweldiger en je vindt die ander een idioot die het niet snapt. Je wimpelt het af als fake news. Je brein wil namelijk gelijk hebben, niet geluk.
Maar... als je jezelf blootstelt aan 30% meer informatie die het tegendeel bewijst, dan pas begint er iets te schuiven. Dan kun je je mening herzien.
Dat betekent dat je actief op zoek moet naar andere meningen. Ben je rechts? Kijk eens naar de linkse argumenten zonder meteen te gaan tieren. Ben je links? Verdiep je eens in de rechtse kant. In het begin voel je weerstand, dat is je onbewuste programma dat wil winnen, maar als je volhoudt met een open mind, verandert je wereldbeeld.
Social media is hierin verschrikkelijk, want die algoritmes voeren je alleen maar wat je al vindt. Je zit in een echokamer. Als je echt wilt veranderen, moet je die kamer uitstappen.
Van bouwvakker naar auteur: Het kan verkeren
Ik ben zelf het levende bewijs dat je je programma kunt overschrijven. Ik was een verslaafde bouwvakker. Dat is wie ik was, dat was mijn identiteit. Vandaag de dag ben ik geen van beide meer. Ik raak geen drank of drugs meer aan en ik besteed elk klusje in huis uit.
Mijn uitgever zei vroeger tegen me: "Edwin, jij bent geen auteur." Inmiddels heb ik meerdere boeken geschreven. Hoe? Door mijn overtuigingen te veranderen. Door te installeren: "Ik ben een auteur. Ik ben een sporter. Ik ben een hypnose-expert."
Je kunt dit zelf doen. Je kunt met hypnotherapie nieuwe overtuigingen installeren en andere zaken belangrijk gaan vinden. Je leert de wereld door een andere bril te zien, en daardoor verandert je wereld letterlijk meteen.
Wat ga jij doen?
Je hebt nu de tools. Je weet nu waarom die verandering tot nu toe misschien niet lukte. Het was niet je schuld, het was je programma. Maar nu je het weet, is het wel je verantwoordelijkheid.
- Ga je voor de harde weg ("Gaan met dat kadaver") en hou je het 66 dagen vol?
- Ga je voor de snelle weg en duik je de hypnose in om je programma te herschrijven?
- Ga je je omgeving kritisch onder de loep nemen en breken met de mensen die je naar beneden halen?
Wat je ook doet, doe iets. Leer de vaardigheden. Volg een opleiding, lees mijn boeken zoals Je hebt het niet, je doet het of Breek Vrij. Luister ze als luisterboek op Spotify of Storytel terwijl je in die sportschool staat.
Vond je dit interessant? Geef me ergens een duimpje omhoog of laat een reactie achter, dat vind ik altijd prachtig om te lezen. En vergeet je niet te abonneren, want je wilt natuurlijk niks missen van deze dagelijkse portie input.
Hypnose leren
Wil jij met hypnose helpen jezelf en andere mensen te veranderen? Kom eens naar de gratis masterclass voor een kennismaking.
Of schrijf je direct in voor een van onze opleidingen en evenementen.
Heb je een vraag over de opleiding? Plan hier een 1-op-1 gesprek.
Bronnen:
1. https://www.cell.com/trends/neurosciences/fulltext/S0166-2236(22)00189-8?.
2. https://psycnet.apa.org/record/2010-22273-010
3. https://arxiv.org/pdf/2501.01779
