Kijk uit, ladies en gentlemen. Want de meeste diagnoses en labels veranderen vroeg of laat in je identiteit. Mijn dringende advies aan jou? Stop met het geloof in een label, vóórdat je het bent geworden.
Bekijk de video:
De dikke bijbel van de psychiatrie: Van 120 naar 1200 pagina's
Laten we meteen even een belangrijke disclaimer maken. Als je van de dokter te horen krijgt dat je nog maar zes weken te leven hebt vanwege een fysieke ziekte, dan is dat natuurlijk verschrikkelijk onprettig. Daar heb ik het vandaag niet over.
Waar ik het wél over heb? Over al die handige, comfortabele mentale labeltjes die we tegenwoordig terugvinden in de DSM-5.
De DSM-5 is de psychiatrische bijbel waarmee we de hele wereld diagnosticeren. Denk aan ADHD, ADD, PDD-NOS of Asperger. Oh, wacht even...
Asperger trouwens niet meer! Sinds de DSM-5 uitkwam, bestaat Asperger ineens niet meer. Dat hebben ze simpelweg geschrapt. Dus had je vóór die tijd Asperger? Gelukkig, nu niet meer! Je hoort nu 'gewoon' ergens op het autistische spectrum.
Zo snel gaat dat dus. Het ene moment heb je een stoornis, het volgende moment beslist een commissie dat het niet meer bestaat. Net als meervoudige persoonlijkheden; die heten nu ook weer anders.
Om te begrijpen hoe we in deze 'label-cultuur' zijn gerold, moeten we even terug in de tijd:
- De jaren '50 (DSM-1): De allereerste psychiatrische bijbel kwam uit. Weet je hoe dik die was? Slechts 120 bladzijden.
- De jaren '90 tot nu (DSM-3, 4 en 5): De DSM-5 van vandaag de dag telt maar liefst 1200 bladzijden. Tien keer zo dik, en geloof me, de lettertjes zijn er niet groter op geworden. Ik heb dat boek ooit eens verbrand. Het heeft letterlijk uren geduurd voordat die gigantische pil as was.
De economie achter de diagnose
Hoe kan het dat we in zeventig jaar tijd ineens tien keer zoveel stoornissen hebben gekregen? Zijn we collectief gekker geworden? Nee, het is een kwestie van marktwerking.
In de jaren '50, toen de DSM-1 uitkwam, bloeide de psychoanalyse op. Als cliënt was je zo maar 500 tot 600 sessies onder de pannen. Als psychiater had je dus genoeg aan een man of tien in je praktijk. Je had een fantastisch jaarinkomen, werkte rustig en het leven ging zijn gangetje.
Maar toen kwamen Aaron Beck en Albert Ellis om de hoek kijken met hun onderzoek naar cognitieve gedragstherapie. Zij beweerden iets revolutionairs: "Het kan ook korter. In twintig sessies ben je er wel." Nou, die mannen werden destijds verguist. Verguist!
Want dacht je dat de gevestigde orde zat te wachten op kortere behandeltrajecten? Als je van 500 sessies naar 50 sessies per klant gaat, heb je ineens tien keer zoveel klanten nodig voor hetzelfde inkomen.
Pas in de jaren '90 werd cognitieve gedragstherapie wetenschappelijk bewezen. En wat een 'toeval' rond diezelfde tijd kwamen ook de DSM-3 en DSM-4 uit. Omdat de therapieën korter werden, moesten er simpelweg meer diagnoses komen om de praktijken vol te houden. En zo werd de bijbel dikker en dikker.
Iedereen past in het systeem (Zelfs de buurvrouw)
Toen ik de DSM destijds doorlas, kwam ik tot een schokkende ontdekking. Het zal je waarschijnlijk niet verbazen, maar ik kon bij mezelf direct een stuk of zeven stoornissen aankruisen. En het mooie is: iedereen past erin. Zelfs onderzoekers geven aan dat sommige begrippen te ruim zijn[1].
Neem nu deze prachtige stoornis die ik erin tegenkwam:
Als u voor het raam staat te kijken naar wat er buiten gebeurt, dan heeft u een stoornis.
Toen ik dat las, moest ik meteen denken aan de oudere dames bij mij in het dorp. Die zitten de hele dag voor het raam te gluren naar wat de buren uitspoken. Volgens de officiële richtlijnen zouden al die mensen gediagnosticeerd kunnen worden met een pervasieve stoornis. Misschien moeten ze allemaal wel aan een pilletje!
En voel jij je eigenlijk wel helemaal normaal? Gewoon rustig, gemiddeld, stabiel? Pas maar op, want dan heb je volgens het boekje waarschijnlijk een lichte cognitieve gedragstoornis. Ik verzin het niet, het staat er echt in.
De kans dat jij met een label naar buiten loopt als je met je ziel onder je arm naar een psychiater stapt, is gigantisch. Waarom? Omdat het hele systeem is ingericht op vergoedingen.
- Geen label? Geen vergoeding van de verzekering.
- Wel een label (zoals ADHD)? Dan wordt de behandeling vergoed en krijg je medicijnen.
- Nog een extra label erbij (zoals ADD of ASS)? Dan kunnen we je nóg langer behandelen, krijg je nóg meer vergoed en hoef je zelf minder te betalen.
Het lijkt een win-winsituatie, maar er zitten twee hele grote addertjes onder het gras. Ten eerste komt het in een medisch dossier te staan dat je in de toekomst kan belemmeren bij sollicitaties. Ten tweede (en dat is veel gevaarlijker): je gaat er zelf in geloven.
Je hebt het niet, je dóét het
Ik heb hier specifiek een boek over geschreven met de titel Je hebt het niet, je doet het. Natuurlijk gebeurt er van alles in je brein, maar dat is bij iedereen zo. Ons brein is extreem neuroplastisch.
- Als ik de hele dag ga schaken, ontwikkel ik een schaakbrein.
- Als ik de hele dag ga turnen, krijg ik een turnbrein.
- Als ik mezelf de hele dag aanleer om ontzettend druk en onrustig te zijn, past mijn brein zich aan die activiteit aan.
Is het de kip of het ei? Heb je een brein dat ervoor zorgt dat je druk doet, of zorgt je drukke gedrag ervoor dat je brein er zo uitziet?
Wat wel vaststaat, is dat 99,9% van de mensen die de diagnose ADHD krijgen, nooit een fMRI-scan heeft gehad. Het is puur gebaseerd op een subjectief vragenlijstje. Vervolgens krijgt zo'n kind een pilletje, terwijl er nauwelijks naar de omgevingsfactoren wordt gekeken.
Hebben de ouders ook ADHD-verschijnselen? Dan nemen de kinderen dat gedrag razendsnel over. Is dat genetisch of erfelijk bewezen? Niet per se. Is gedrag overdraagbaar? Absoluut. Een kind spiegelt gedrag immers.
Begrijp me niet verkeerd: iedereen moet lekker zelf weten wat hij doet. Als jij je fijn voelt bij een label, prima. Maar we stevenen in hoog tempo af op een medicinale wereld waar een paar grote partijen heel erg rijk van worden.
Ik heb niks tegen winst of gezonde bedrijven. Farmaceuten redden dagelijks levens met waanzinnige medische innovaties. Maar zodra jouw mentale uitdaging een puur verdienmodel wordt, moeten we onszelf wel een paar kritische vragen gaan stellen.
De valstrik van de geïnternaliseerde identiteit
Het grootste gevaar van een diagnose is dat je het gaat internaliseren. In het begin geeft een label vaak rust en erkenning. "Oh, zie je wel, er is een reden waarom ik zo ben." Maar zodra de omgeving jou ook permanent door die bril gaat bekijken, wordt het je identiteit. En zie er dan nog maar eens vanaf te komen[2].
We zien dit heel sterk terug in gemeenschappen zoals de Alcoholics Anonymous (AA). Begrijp me goed, de accountability binnen de AA is fantastisch en dat is ook waarom ze succesvol zijn. Maar de filosofie die erachter hangt? "Je bent verslaafd en het is een chronische ziekte." Dat wordt een mantra.
Ik ken mensen die al dertig jaar geen druppel alcohol hebben aangeraakt, maar nog steeds wekelijks roepen: "Ik ben Edwin en ik ben een alcoholist in recovery." Dan denk ik: wanneer ben je in vredesnaam een keer uit recovery? Als je iets al dertig jaar niet meer doet, dan bén je het toch niet meer?
Binnen die wereld wordt je ook nog eens angst aangepraat: "Als je nog één borreltje drinkt, ben je weer helemaal terug bij af." Wat een onzin. Ik snap dat je mensen uit pure voorzorg bang wilt houden zodat ze niet terugvallen, maar het is psychologisch gezien een hele slechte methode[3].
In reguliere verslavingsklinieken ligt het succespercentage rond de 10%. Dat betekent simpelweg dat de behandelmethode niet deugt. En dat komt grotendeels door het opdringen van die identiteit.
Waarom ik nooit "clean" ben
Mensen vragen mij weleens hoe het met mij zit, aangezien ik vroeger ook de nodige ervaringen heb gehad met drank en drugs. Ik ben inmiddels al twintig jaar van de middelen af. Maar je zal mij nooit horen zeggen dat ik al twintig jaar 'clean' ben of dat ik een 'herstellende verslaafde' ben. Ik doe het gewoon niet meer. Punt.
Waarom weiger ik die identiteit aan te nemen? Omdat je daarmee de deur naar het verleden op een kier zet. Stel je voor dat mijn leven morgen volledig instort, dat mijn vrouw overlijdt, of dat het zakelijk misgaat...
Als mijn diepliggende identiteit nog steeds die van een 'alcoholist' is, dan floep ik bij een flinke crisis zo weer terug in dat oude gedrag. Je identiteit bepaalt namelijk je acties.
Kies de moeilijke weg: Leer iets anders doen
Hetzelfde geldt voor zogenaamde gedragsstoornissen. Alleen het woord al: gedragsstoornis. Je hebt geen ADHD, je doet op dit moment gewoon heel druk. En ja, daar heb je mee te dealen. Je bent niet 'snel afgeleid', je laát jezelf snel afleiden of je leidt jezelf snel af. Dat is een wezenlijk verschil. Dat betekent dat er een actie achter zit, en acties kun je veranderen.
Natuurlijk heb je daarin je uitdagingen. En het kan in het begin best even rust geven om te weten wat er aan de hand is.
Maar gebruik die rust om te zeggen: "Oké, dit is dus wat ik doe. Hoe kan ik mezelf nu leren om iets anders te doen?"
Zeg niet: "Ik kan er niks aan doen, ik ben nu eenmaal zo."
Je bent niet zo, je dóét zo. En dat is niet erg, maar je hebt er wel mee te dealen. Waarschijnlijk de rest van je leven.
Hypnose voor je nieuwe identiteit
En weet je wat nou de absolute koningsroute is om die identiteit en dat gedrag blijvend te veranderen? Hypnose.
Waarom? Omdat je met hypnose rechtstreeks communiceert met het onbewuste brein[4]. De plek waar al die ingesleten patronen, trauma's en aangeleerde labels liggen opgeslagen. Als je met pure wilskracht probeert te veranderen, ben je constant aan het vechten tegen de stroom in.
Hypnose herschrijft je interne software. Het zorgt ervoor dat je belemmerende labels loslaat en moeiteloos een nieuwe, sterke en gezonde identiteit installeert. Je stopt met het 'doen' van het probleem, en begint met het 'doen' van de oplossing.
Is het dan niet vele malen handiger om op zo'n manier je gedrag aan te pakken, in plaats van de rest van je leven Ritalin te slikken? Ritalin is in feite gewoon een soort verkapte speed waar je toevallig rustig van wordt. Wil je dat echt dertig of veertig jaar lang in je lijf stoppen, inclusief alle vage bijwerkingen van dien?
Nogmaals: medicijnen zijn een van de grootste stappen in de menselijke evolutie geweest. Het is waanzinnig dat we ziektes kunnen genezen met pillen en spuitjes. Maar we zijn nu een beetje aan het doordraven.
Denk er voor jezelf eens goed over na: kies je voor het pilletje (de makkelijkste weg) of kies je voor echte gedragsverandering? Als je voor het pilletje kiest, heb je mijn zegen. Helemaal prima.
Maar overweeg eens de moeilijke weg. Je leert er oneindig veel meer van over jezelf, je kunt je lessen delen met de mensen om je heen, en je hebt er op de lange termijn vele malen meer profijt van.
En gebruik hypnose om die moeilijke weg makkelijker te maken.
Mensen helpen met een makkelijker pad
Wil jij mensen helpen om labels los te laten? Kennis van hypnose is dan ontzettend waardevol.
Kom eens naar onze gratis masterclass voor een kennismaking.
Of bekijk onze agenda voor een van onze evenementen en opleidingen.
Heb je een vraag over onze opleiding? Plan hier een 1-op-1 gesprek.
Bronnen:
