Ik wil het vandaag met je hebben over een model wat ik heel vaak gebruik. Het is een waanzinnig interessant model om jezelf te ontleden, zou je kunnen zeggen. Om eens even haarscherp te krijgen: waar zit nou precies de grootste uitdaging voor je? Waarom loop je vast in je relatie, je business of je dagelijkse sleur? Zin om erin te duiken? Let's go.
Bekijk de video:
De piramide van verandering
Er is een model wat mij enorm heeft geholpen en mij nog steeds bijna iedere dag helpt om de boel helder te krijgen. We hebben het over de Logische Niveaus van Gregory Bateson, later verder uitgewerkt door Robert Dilts.
Als je de video bekijkt, zie je ze staan. Luister je via de podcast of lees je dit nu als artikel? Geen stress, ik noem ze van onder naar boven voor je op:
- Omgeving (Waar ben je, met wie ben je?)
- Gedrag (Wat doe je concreet?)
- Strategieën & Vaardigheden (Wat kan je en hoe pak je het aan?)
- Overtuigingen & Waarden (Waarom doe je het en wat geloof je?)
- Identiteit (Wie ben jij?)
- Missie / Doel (Wat overstijgt jou? Voor wie of wat doe je het?)
Het hele idee achter dit model is simpel maar geniaal: hoe hoger je insteekt op het niveau, hoe meer al die onderliggende niveaus automatisch mee veranderen.
Stel je voor, je hebt een ongelooflijke missie. Je doet dingen voor iets of iemand dat jouw eigen persoontje compleet overstijgt. Als die missie helder is, ga je in je gedrag opeens dingen doen die je normaal gesproken nooit van je lang zal ze leven zou doen.
Het Jehova-voorbeeld
Ik gebruik hier altijd mijn favoriete voorbeeld voor: de Jehova-getuigen. Stel je voor, ik ben een Jehova-getuige en ik ga met mijn gezin op zondagochtend langs de deuren voor God. Mijn missie is: ik doe dit voor God, want ik wil jouw ziel redden. Dat overstijgt mijzelf.
Maar stel je nu voor dat ik doordeweeks bij een bouwbedrijf werk. Ga ik dan ook voor dat bouwbedrijf op zondagochtend met mijn gezin langs de deuren om een paar extra klanten te werven? Nou, nee. Totaal niet! Ik laat me niet op mijn vrije zondag uitschelden voor een bouwbedrijf.
Waarom doe ik dat gedrag daar niet? Omdat die missie mijn identiteit niet overstijgt. Ik ben daar gewoon een werknemer. Ik vind het een volkomen gek idee om voor een baas langs de deuren te gaan. Maar voor God? Hey, tuurlijk! Logisch! Opeens is al dat extreme gedrag volkomen logisch.
Kijk ook naar iemand als Elon Musk, wat je verder ook van de man vindt. Die man heeft een missie. Hij wil naar Mars. Hij wil planetaire dominantie. Hij wil de planeet redden door andere planeten te bevuilen. Daar komt het uiteindelijk wel een beetje op neer.
Maar die man is een ongelooflijk gedreven persoonlijkheid, omdat zijn missie zijn eigen persoontje overstijgt.
Als hij die hoogdravende missie niet had, zou hij wel wat anders doen. Het is een slimme man, laten we eerlijk wezen. Maar juist door die missie doet hij dingen waardoor hij nu zelfs de eerste biljonair is geworden.
Wauw. Dit is een extreem voorbeeld, maar het laat zien hoe iemand die missiegedreven is, al het andere daaronder feilloos aanpast. Dit is ook bij studenten bewezen[1].
Wie ben jij als de camera uitstaat?
Onder het niveau van missie staat identiteit. Wat is dat precies? Wie ben jij nou echt?
Als ik hier voor de camera sta of in een microfoon praat, ben ik de inspirator. Dat hoop ik tenminste 😉. Voor mijn idee ben ik dat. Maar geloof me: zo zit ik thuis echt niet aan de eettafel, hoor. Ik heb vier kinderen en ik ben getrouwd. Zie je me al zitten daar?
"Oké jongens, we gaan het vandaag eens even hebben over de logische niveaus. Ik heb hier een flip-over bij de sperziebonen gezet..."
Echt niet. Die kinderen kijken me aan en denken: doe even normaal, ga gewoon eten en hou je mond dicht. Daar aan die tafel ben ik geen inspirator. Daar ben ik vader, partner en echtgenoot. Ik speel daar een totaal andere rol. Mijn trainersrol komt thuis zelden voor in het huishouden.
Mensen denken soms dat ik altijd zo ben zoals in mijn video's. Nou, ik zal je een geheim verklappen: ik ben nooit zo. Alleen nu. Voor de camera, voor een groep, of als ik je tegenkom in een van onze NLP-opleidingen. Dan zit ik in mijn trainersrol, mijn coachrol, mijn inspiratorrol. Maar thuis ben ik heel weinig zo.
Je rol is context afhankelijk[2].
Jij hebt dat waarschijnlijk ook. Wanneer je op visite bent bij je schoonouders, doe je toch ook anders dan wanneer jij in je joggingpak op de bank ligt te chillen en met een zak chips op je buik tv zit te kijken? Tuurlijk! Je bent nog steeds dezelfde persoon, maar je laat een andere kant zien van jezelf. Een andere rol. Dat is identiteit. Identiteit is niet zo makkelijk te vangen, want je bent al die rollen bij elkaar.
De overtuiging die mijn relatie redde
Het fascinerende is dit: zodra je een identiteit kiest, horen daar bepaalde overtuigingen, vaardigheden en gedragingen bij. In mijn rol als inspirator en coach heb ik de overtuiging: ik wil dat dit goed is, ik vind het belangrijk om dit te delen, ik wil dat jij hier echt wat aan hebt. Ik heb daar vaardigheden voor opgepikt, zoals presenteren voor een camera zonder dat ik daar angst bij voel.
Maar wat nou als je een overtuiging hebt die op een ander vlak enorm in de weg zit? Dat had ik vroeger. En dat was achteraf gezien best heel grappig, maar op dat moment bloedirritant.
Ik had de overtuiging: je werk neem je niet mee naar huis.
Klinkt heel gezond, toch? Nou, mooi niet dus. Want wat gebeurde er? Alles wat ik leerde op mijn werk, alle vaardigheden om te coachen, te levelen, te luisteren, te inspireren en mensen te begrijpen, liet ik achter op de zaak. Thuis nam ik die vaardigheden dus absoluut niet mee naartoe.
Gevolg? Thuis was ik eigenlijk een hele botte... nou ja, laat ik het maar gewoon eerlijk zeggen: ik was thuis helemaal niet gezellig. Terwijl de mensen op mijn werk mij hartstikke leuk, inspirerend en empathisch vonden!
Op een gegeven moment dacht ik: Wacht eens even. Waarom kan ik die vaardigheden nou niet gewoon mee naar huis nemen? Dat kun je veel beter andersom doen! Ik begon me mateloos te irriteren aan mezelf. Je gaat jezelf een beetje lopen geselen in je hoofd, wat natuurlijk totaal geen zin heeft. Maar ik vond het vreselijk.
En opeens popte die diep weggestopte overtuiging omhoog: Ja, maar Edwin, je werk neem je niet mee naar huis. Die stem kwam rechtstreeks uit mijn jeugd, van mijn moeder die dat vroeger tegen mijn vader zei. In hun situatie was dat destijds prima, maar ik had dat onbewust als een absolute waarheid in mijn eigen software geprogrammeerd.
Ik ben die overtuiging gaan slopen. Ik veranderde hem in: Mijn vaardigheden zijn overal bruikbaar. En boem! In één keer stroomden al die vaardigheden ook naar de rol van vader en partner.
En ik zal je heel eerlijk vertellen: dat heeft mijn relatie gered.
Want ja, welke vrouw wil er nou leven met een of andere halve werkverslaafde, botte man die totaal niet bij zijn emoties kan? Nou ja, ze zijn er zat, maar als je beter kunt, is het doodzonde. Dat was juist het frustrerende: ik kon het wel, ik deed het alleen op de verkeerde plek.
De ongelooflijke manager (Die thuis crachte)
De vraag die ik vandaag aan jou wil stellen is: welke vaardigheden heb jij op de ene plek, die je eigenlijk donders goed zou kunnen gebruiken op een andere plek?
Ik had eens een cliënt in de praktijk, een topmanager. Die man managede tientallen mensen op de zaak. Fluitend. Iedereen liep voor hem weg, de structuur was helder, hij was rustig en bewaard.
Maar thuis? Thuis had hij twee kinderen en het was één grote, onbeheersbare chaos. Thuis kon hij ze voor geen meter managen.
Hij had dus ijzersterke vaardigheden in zijn rol als manager, maar zodra hij de drempel thuis overstapte, zakte de moed hem in de schoenen. Ik heb hem alleen maar dit model laten zien en gezegd: "Hé, waarom gebruik je de skills van je werk niet thuis?"
In één keer ging het licht aan in zijn ogen. Hij had niet eens een blokkerende overtuiging zoals ik dat had. Hij had er simpelweg nog nooit over nagedacht om die vaardigheden thuis te gebruiken.
Hij is dat gaan oefenen en toepassen. Boem. In één keer goed. Waarom? Omdat hij het al kon! Hij hoefde geen nieuwe cursus te volgen, hij had die vaardigheden al jaren in de vingers. Alleen triggerde de thuisomgeving direct zijn 'onmachtige vader-identiteit' in plaats van zijn 'competente leider-identiteit'.
Word de regisseur van je eigen rollen
De kracht van je omgeving is niet te onderschatten. Een omgeving triggert direct automatische associaties en patronen in je onbewuste. Geloof me, als ik bij mijn moeder thuis over de drempel stap, triggeren er bij mij ook meteen weer patronen uit mijn jeugd. Dan ben ik weer even dat jongetje van vroeger.
Maar juist de bewustwording daarvan geeft je de macht om te kiezen. Je kunt op het moment dat je ergens binnenloopt heel bewust denken: wacht eens even, ik kan hier ook gewoon de inspirator zijn. Of de rustige leider. Ik kies nu bewust voor die rol.
Ga voor jezelf deze week eens na:
- In welke omgeving zit ik?
- Wat voor gedrag laat ik daar zien?
- Wie ben ik daar (welke rol neem ik aan)?
- En is dat eigenlijk wel handig?
Is het antwoord ja? Niks meer aan doen, lekker doorgaan. Is het antwoord nee? Vraag jezelf dan af: In welke andere omgeving laat ik wél goed gedrag zien? Waar ben ik wel de persoon die ik wil zijn? En hoe kan ik die vaardigheden kopiëren naar de plek waar ik nu nog vastloop?
Alleen al dat inzicht gaat ervoor zorgen dat er een knop omgaat in je brein. Je zult merken: oh wauw, ik kan het eigenlijk al. Natuurlijk moet je in het begin even oefenen. Je onbewuste, automatische programma kickt er nou eenmaal snel in. Maar zodra je je er bewust van wordt, heb je een keuze.
Hypnose voor de juiste rol
Is dit nu makkelijker gezegd dan gedaan? Dan helpt hypnotherapie je ook om je rollen ook in andere contexten te kunnen gebruiken.
Omdat dit model draait om onbewuste, automatische programma's, is dit precies de plek waar hypnose de ultieme snelkoppeling vormt. Die automatische rollen en belemmerende overtuigingen ("je werk neem je niet mee naar huis") zitten namelijk diep ingesleten in je onderbewustzijn.
Met hypnose zet je het kritische, analyserende brein even buitenspel, waardoor je direct toegang krijgt tot de broncode van je gedrag. Je kunt op dat diepe niveau een belemmerend script letterlijk crashen en de vaardigheden van je 'succesvolle rol' (zoals de empathische coach of de daadkrachtige manager) kopiëren en vastklikken aan een andere context (zoals de thuissituatie).
In plaats van dat je op pure wilskracht moet vechten tegen de automatische triggers van je omgeving, herprogrammeer je de neurologische associaties. Hierdoor wordt het switchen tussen rollen of het meenemen van je beste vaardigheden geen vermoeiende dagelijkse strijd meer, maar een moeiteloos, onbewust automatisme.
Wil jij weten hoe je mensen hiermee helpt? Kom eens naar de gratis masterclass over hypnose.
Of bekijk onze agenda voor onze opleidingen en evenementen.
Heb je een vraag over onze opleiding? Plan hier een 1-op-1 gesprek.
Bronnen:
