Gelukkig zijn de meeste angsten aangeleerd. En weet je waarom dat fantastisch nieuws is? Omdat het betekent dat je ze ook weer kunt afleren. Het is een enorme kans voor jou om de regie over je leven terug te pakken. In dit artikel ga ik je precies uitleggen hoe die angsten in je systeem kruipen, waarom een paniekaanval stiekem heel gezond is, en (het belangrijkste) op welke manieren jij er voorgoed vanaf komt.
Dus, maak even een paar minuutjes vrij in je agenda. Gaan we.
Bekijk de video:
De weinige angsten waar je wél mee geboren bent
Ja, de meeste angsten zijn aangeleerd. Er zijn in de basis maar een paar angsten waarmee we puur natuur ter wereld komen. Dat is uitgebreid onderzocht.
Waar worden we mee geboren?
- Harde knallen: Als er plotseling een gigantische klap klinkt, schrik je direct. Dat is een biologisch alarmsysteem.
- De angst om te vallen: Verlies je de grond onder je voeten, dan grijpt de biologie in.
- De angst voor bepaalde roofdieren: Er wordt wel eens gezegd dat in ons oerbrein een diepe, ingebakken angst zit voor spinnen of slangen (en de sabeltandtijger).
Over de categorie (de spinnen en de honden) zijn de meningen in de wetenschap trouwens behoorlijk verdeeld. En dat herken je waarschijnlijk zelf ook wel om je heen. Misschien heb je zelf wel een hond en denk je: "Nou Edwin, ik heb werkelijk nergens last van, ik ben dol op dat beest." Of misschien loop jij fluitend op een vogelspin af, terwijl je buurman gillend op de keukentafel springt.
Daar zien we het bewijs al: als een angst biologisch ingebakken zou zijn, zou iedereen er doodsbang voor zijn. Dat is niet zo. Als we teruggaan naar de kern, naar het moment dat zo'n specifieke angst is ontstaan, zien we dat er vrijwel altijd een heftige situatie aan vooraf is gegaan, of ermee gecombineerd is[1].
Hoe een 'imprint' voor angst ontstaat in je brein
Stel, je bent nu als de dood voor honden. Hoe komt dat? Grote kans dat er vroeger iets is gebeurd. Misschien ben je ooit gebeten, of ben je ongelooflijk geschrokken toen je nog heel klein was. Er rende een gigantische hond op je af, hij blafte hard, hij viel je aan, of tenminste, jij dacht dat je aangevallen werd.
Omdat je op dat moment nog heel klein was, was de impact enorm. Misschien moesten de mensen om je heen er achteraf zelfs een beetje om lachen, maar in jouw binnenwereld werd er op dat exacte moment een traumaatje opgeslagen. Het werd ingeprint in je brein, ook wel imprint genoemd.
Het mechanisme is simpel: Jouw brein wil jou veilig houden. Want je brein, dat ben jij natuurlijk. Jij wil overleven. Dat is prioriteit nummer één in het leven: overleven.
Alles wat op gevaar lijkt (met de nadruk op lijkt, want het hoeft in het hier en nu helemaal geen gevaar te zijn) daar wil je brein direct bij wegrennen.
Dus als jij als kind van twee of drie jaar oud bent geschrokken van die blaffende hond, wordt dat patroon diep in de harde schijf van je brein gebrand. Je weet het nu waarschijnlijk niet eens meer bewust, maar vanaf dat moment ben je wel bang voor honden. En dat mechanisme geldt voor bijna iedere specifieke angst.
De giftige cocktail van de paniekaanval
Naast die plotselinge, heftige momenten is er nog een andere manier waarop angst ontstaat: door een opeenstapeling[2]. Dit is meestal de boosdoener achter paniekaanvallen.
Wanneer mensen last krijgen van paniekaanvallen, zie je in de geschiedenis bijna altijd een hele periode van intense stress en heftige life-events voorafgaan. Denk aan een giftige cocktail zoals deze:
- Je verliest je baan.
- Je relatie loopt op de klippen.
- Er overlijdt een dierbare.
Moet je je voorstellen dat dit allemaal in een tijdsbestek van een half jaar gebeurt. Dat is een enorme klap voor ons systeem. Waarom? Omdat we simpelweg nooit hebben geleerd hoe we hiermee om moeten gaan.
Heb jij op de basisschool of de middelbare school geleerd hoe je een relatiebreuk verwerkt? Welnee. Heb je een handleiding gekregen over hoe je moet rouwen bij een overlijden? Ook niet.
We leren rekenen en taal, maar emotioneel management ho maar. En als die heftige momenten zich dan in rap tempo opstapelen, raakt de emmer vol. Hij stroomt over.
Om die enorme, opgekropte stress te ontladen, moet het er op de een of andere manier uit. Je lichaam grijpt in en ramt op de noodrem. Bam. Een paniekaanval.
Eigenlijk is zo'n paniekaanval dus een heel gezond mechanisme van je lijf. Als je lichaam die stress niet op die manier zou ontladen, zou je bij wijze van spreken bezwijken onder de druk. Het is een overlevingsstrategie. Alleen... het voelt wel alsof je doodgaat.
Mocht je er ooit een gehad hebben, dan weet je precies wat ik daarmee bedoel. Je zweet, je hart bonkt in je keel, en je denkt dat het over is met je.
Angst voor de angst: olie op het vuur gooien
Een eenmalige paniekaanval is in principe niet per se een probleem. Het wordt pas echt een probleem wanneer je olie op het vuur gaat gooien. En dat is wat de meeste mensen onbewust doen. Ze worden bang voor de volgende paniekaanval.
Je krijgt angst voor de angst. Je gaat situaties vermijden, je scant continu je eigen lichaam op vreemde signalen, en daardoor creëer je juist de stress die de volgende aanval triggert.
Grofweg hebben we dus te maken met twee smaakjes angst:
- De imprint angst, die ontstaat door een duidelijk moment. Meestal ontstaan die voor het 5e levensjaar. Bijvoorbeeld omdat een verzorger gilt om een spin. Het kind kan de angst dan overnemen.
- De opeenstapeling, die ontstaat door chronische stress door achtereenvolgende heftige gebeurtenissen. Je kunt dit niet verwerken of rouwen en dan kan een paniekaanval ontstaan.
Mensen denken bij een rouwproces vaak alleen aan de dood. Maar een relatiebreuk is ook een overlijden van een toekomstbeeld. Een verhuizing of het verliezen van je baan is ook een verlies.
Als je die fases van rouw (het verdriet, de woede, en uiteindelijk de acceptatie) niet volledig doorloopt, blijft die emotionele lading in je systeem zitten. En die lading kan uiteindelijk transformeren in pure paniek.
Je onbewuste is je héle lichaam
Voordat we naar de oplossing kijken, moet ik even een belangrijk zijpaardje maken. Mensen denken heel vaak dat het onbewuste ergens in hun hoofd zit. Alsof het een soort verborgen kamertje in je hersenen is. Maar dat is een misverstand.
Je onbewuste is je héle lichaam.
Alles waar jij je op dit moment niet bewust van bent (je hartslag, je spijsvertering, de spanning in je spieren) dat wordt aangestuurd door je onbewuste. Die angsten en oude trauma’s zitten dus niet alleen als een gedachte in je hoofd: Ze zitten in je nek, in je maag, in je borstkas. Je hele lijf slaat die informatie op. Als we die angst willen oplossen, moeten we dus ook met het lichaam aan de slag.
Stappenplan om van angst af te komen
Of je nu te maken hebt met een eenmalige imprint of een enorme berg opgestapelde stress: de route naar de oplossing is in de basis hetzelfde. Je moet terug naar het moment waarop het ontstond.
De variant met de eenmalige imprint is in theorie de makkelijkste. We gaan terug naar dat moment in het verleden, we veranderen de imprint, we kijken er met een volwassen blik naar en (voilà) in je hoofd is het gevaar geweken. De emotionele lading is eraf.
Bij die opgestapelde stress moeten we wat meer diepte in. We moeten al die situaties in kaart brengen en er stuk voor stuk doorheen gaan werken. Dat is in je eentje best een uitdaging, maar het kan wel. Dit is hoe je dat zelf doet:
Stap 1: Breng je situaties in kaart
Schrijf voor jezelf op waar de stress is begonnen. Welke onverwerkte breuken, verliezen of stressvolle periodes zitten er nog in je lijf?
Stap 2: Voelen zónder verhaal
Dit is de allerbelangrijkste én de aller moeilijkste stap. Je moet je lichaam de kans geven om de emotie te doorvoelen, te doorleven en te laten verdwijnen. Maar dat moet je doen zonder het verhaal eromheen.
Meestal werkt het zo: je denkt aan het overlijden van een dierbare of aan je ex, en je voelt direct verdriet opkomen. Wat je dan moet doen, is stoppen met denken aan die persoon of die situatie, en puur en alleen naar het fysieke gevoel van dat verdriet in je lichaam gaan. Waar zit het? Hoe voelt het?
Die loskoppeling tussen de gedachte (het verhaal) en de emotie (het fysieke gevoel) is ontzettend uitdagend. Want zodra je weer in het verhaal schiet ("Wat is me ook aangedaan, waarom overkomt mij dit?"), gooi je direct weer olie op het vuur. Dan blijft de emotie maar rondpompen. Laat het gevoel er zijn, puur als energie in je lijf.
Stap 3: Laat de emoties transformeren
Als je puur blijft voelen, zul je merken dat verdriet ineens kan omslaan in woede. Word je ineens ontzettend boos? Laat die boosheid er ook gewoon zijn. Laat het stromen, zonder dat je er iemand anders de schuld van geeft in je hoofd. Laat het gaan.
Lukt het de eerste keer niet? Helemaal prima. Lukt het de tweede keer ook niet? Ook prima. Blijf oefenen. Geef je lichaam de ruimte om die oude, opgeslagen rommel eruit te werken.
De snelweg: Waarom hypnotherapie zo krachtig is
Zelf door die diepe emoties heen akkeren is een optie, maar het is wel de lange, hobbelige weg. Gelukkig is er ook een snelweg: hypnotherapie[3].
In hypnose omzeilen we die kritische, analyserende stem in je hoofd die constant verhalen wil maken. We zakken direct af naar het onbewuste, naar het lichaam dus. We gaan in regressie terug naar het allereerste moment dat het probleem ontstond, of naar de periode vlak voordat al die ellendige stress begon op te stapelen.
Vanuit die diepe staat van ontspanning kunnen we als het ware een nieuwe tijdlijn creëren. We starten de tijd in je onbewuste opnieuw op, alsof die heftige imprint nog niet heeft plaatsgevonden, en we werken er in één keer op een gezonde manier doorheen.
Het mooie hiervan? Omdat we direct op het niveau van het onbewuste programmeren, kun je in slechts één enkele sessie al ongelooflijk bevrijd raken. Dan loop je de praktijk uit en merk je dat die oude trigger simpelweg zijn kracht heeft verloren. De angst is weg. Zo snel kan het gaan als je op de juiste golflengte communiceert met je eigen systeem.
Angst is niet iets wat je bent, het is iets wat je bent gaan doen omdat je brein dacht dat het nodig was om te overleven. En alles wat je jezelf hebt aangeleerd, kun je ook weer loslaten. De keuze is aan jou.
Vond je dit nou een interessant artikel? Laat dan even een reactie achter hieronder, vind ik hartstikke leuk om te lezen!
Hypnose leren om mensen met angst te helpen
Mensen met angsten helpen is een van de leukste dingen om te doen als hypnotherapeut. Als je iemand vrolijk weg ziet rijden na een sessie voor rij-angst, dat voelt ontzettend goed. Daarbij zijn er in Nederland ontzettend veel mensen met angsten waar in de reguliere zorg geen tijd voor is, of die ze niet ernstig genoeg vinden om er wat mee te doen, terwijl mensen er wel last van hebben.
Daarom hebben we jou en andere hypnotherapeuten nodig. Wil jij mensen helpen? Kennis van hypnotherapie is ontzettend waardevol. Kom eens naar een gratis masterclass voor een kennismaking.
Of schrijf je direct in voor een van onze evenementen en opleidingen.
Heb je een vraag over onze opleiding? Plan hier een 1-op-1 gesprek.
Bronnen:
